Mua hẳn một thị trấn ở Mỹ, doanh nhân người Việt tham vọng xây dựng đế chế cà phê ‘có 1 không 2’, hiện tại khiến nhiều người sửng sốt

Nằm nép mình giữa thành phố Laramie và thủ phủ Cheyenne, thị trấn Buford tọa lạc ngay trên xa lộ liên tiểu bang 80 sầm uất. Đây là một trong những tuyến cao tốc hiếm hoi tại xứ cờ hoa cho phép các phương tiện đạp chân ga lên tới vận tốc 130 km/h. Khách bộ hành lướt qua nơi này rất nhanh, và dường như sự lụi tàn của một địa danh từng thuộc sở hữu của người Việt cũng diễn ra với tốc độ tương tự.

Thương vụ lịch sử của người Việt

Lịch sử của Buford không hề mờ nhạt. Được xây dựng từ năm 1866 với vai trò là một căn cứ quân sự trọng yếu, nơi đây từng trải qua thời kỳ hoàng kim với khoảng 2.000 cư dân sinh sống. Thế nhưng, biến cố ập đến khi quân đội quyết định dời căn cứ sang thành phố láng giềng Laramie. Dòng người rời đi, nền kinh tế địa phương sụp đổ, đẩy thị trấn vào một chu kỳ suy thoái không thể đảo ngược. Đến năm 2006, Buford được ghi nhận là thị trấn nhỏ nhất nước Mỹ khi chỉ còn lại đúng một cư dân duy nhất sinh sống là ông Don Sammons.

Sau hơn 20 năm kiêm nhiệm cả ba vai trò gồm thị trưởng, chủ sở hữu và người quản lý, ông Don Sammons quyết định rao bán mảnh đất gắn bó nửa đời người. Cuộc đấu giá năm 2012 đã tạo ra một cơn địa chấn trên các mặt báo quốc tế lẫn Việt Nam. Doanh nhân Phạm Đình Nguyên chính thức thâu tóm toàn bộ thị trấn với mức giá 900.000 USD. Ngay sau đó, Buford được khoác lên mình một danh xưng mới là PhinDeli Town Buford, mang theo kỳ vọng trở thành trạm dừng chân chiến lược để quảng bá hãng cà phê PhinDeli ra toàn cầu.

Khi hiệu ứng truyền thông nhường chỗ cho thực tại

Ở giai đoạn đầu, thương vụ này được xem là một nước cờ truyền thông bậc thầy. Thị trấn liên tục lập các kỷ lục như nơi nhỏ nhất nước Mỹ, có dân số ít nhất, và nằm ở độ cao lớn nhất trên trục đường từ New York đến San Francisco. Hiệu ứng tò mò thu hút hàng loạt du khách hiếu kỳ ghé thăm. Thậm chí, vị thị trưởng cũ Don Sammons còn xuất bản cuốn sách Buford One kể lại toàn bộ câu chuyện xây dựng và bán lại mảnh đất này, thu hút sự chú ý lớn từ dư luận.

Thế nhưng, truyền thông bùng nổ không đủ để nuôi sống một nền kinh tế không có giá trị cốt lõi. Sau khi cơn sốt ban đầu qua đi, việc duy trì một cửa hàng tiện lợi trơ trọi giữa xa lộ mênh mông nhanh chóng bộc lộ những điểm yếu chí mạng. Lượng khách vãng lai thưa thớt dần, không đủ doanh thu để bù đắp chi phí vận hành khổng lồ nơi hoang mạc bang Wyoming.

Cảnh tượng hoang tàn xót xa ngày trở lại

Hơn một thập kỷ sau ngày đổi chủ, PhinDeli Town Buford giờ đây hoàn toàn vắng bóng những đoàn khách tấp nập. Sự ồn ào từ các phương tiện thông tin đại chúng năm xưa không thể cứu vãn sự tồn tại chênh vênh của thị trấn này. Khung cảnh hiện tại chỉ còn lại sự đìu hiu và hoang tàn đến nao lòng.

Tiến vào khu vực phía sau cửa hàng tiện lợi từng một thời sầm uất, người ta chỉ thấy bãi cỏ mọc cao ngập đầu vì đã quá lâu không có người cắt tỉa. Những gian nhà kho tuềnh toàng, cửa nẻo mở toang phơi mình dưới nắng gió khắc nghiệt. Lớp bụi thời gian đã phủ kín giấc mơ cà phê Việt, để lại một di sản buồn bã về một bài toán kinh doanh không thể thắng nổi quy luật đào thải khắc nghiệt của thị trường.