PMI ngành sản xuất Việt Nam tháng 10 hé lộ nghịch lý tại các nhà máy: Đơn hàng tăng nhưng lao động giảm

Theo S&P Global, PMI ngành sản xuất Việt Nam tăng lên 52,3 điểm trong tháng 10/2026, đánh dấu tháng thứ 16 liên tiếp điều kiện kinh doanh cải thiện. Tuy nhiên, đà tăng trưởng đang chịu sức ép từ chi phí đầu vào, vận tải và những khó khăn trong chuỗi cung ứng.

PMI ngành sản xuất tăng tháng thứ 16, đơn hàng tăng nhưng nguồn cung gặp khó

Theo báo cáo của S&P Global, Chỉ số Nhà quản trị mua hàng (PMI) ngành sản xuất Việt Nam đạt 52,3 điểm trong tháng 10/2026, tăng so với mức 51,9 điểm của tháng 9. Việc chỉ số tiếp tục duy trì trên ngưỡng 50 điểm cho thấy điều kiện kinh doanh của ngành sản xuất cải thiện trong tháng thứ 16 liên tiếp, dù hoạt động của các doanh nghiệp đang đối mặt với nhiều trở ngại khi bước vào đầu quý IV.

Dữ liệu khảo sát cho thấy tổng số lượng đơn đặt hàng mới của các doanh nghiệp sản xuất Việt Nam tiếp tục tăng trong tháng 10, đánh dấu tháng tăng thứ sáu liên tiếp nhờ nhu cầu khách hàng cải thiện. Tuy nhiên, tốc độ tăng đã chậm lại và xuống mức thấp nhất trong chuỗi sáu tháng tăng trưởng này. Đáng chú ý, số lượng đơn đặt hàng xuất khẩu mới tiếp tục giảm, ảnh hưởng đến đà tăng chung của đơn hàng.

Nhu cầu khách hàng tăng đã hỗ trợ các nhà sản xuất tiếp tục mở rộng sản lượng trong tháng 10. Dù vậy, tốc độ tăng sản lượng cũng chậm lại, xuống mức thấp nhất trong sáu tháng. Một số doanh nghiệp tham gia khảo sát cho biết những khó khăn trong việc mua nguyên vật liệu đã ảnh hưởng đến khả năng tăng sản xuất.

Áp lực nguồn cung còn thể hiện qua thời gian giao hàng của nhà cung cấp. Trong tháng 10, thời gian giao hàng bị kéo dài đáng kể, với mức độ chậm trễ lớn nhất kể từ tháng 4. Theo phản ánh của các doanh nghiệp, giá nhiên liệu tăng và điều kiện thời tiết xấu là những nguyên nhân dẫn đến tình trạng chậm trễ trong hoạt động vận tải.

Trong bối cảnh đó, các nhà sản xuất vẫn tăng mua hàng hóa đầu vào nhằm đáp ứng nhu cầu sản xuất. Tuy nhiên, khó khăn trong khâu nhập khẩu và việc phải đưa nguyên liệu vào sử dụng ngay đã khiến tồn kho hàng mua giảm mạnh. Điều này cho thấy doanh nghiệp vẫn gặp trở ngại trong việc bổ sung và duy trì nguồn nguyên liệu dự trữ phục vụ sản xuất.

Bên cạnh những khó khăn về nguồn cung, chi phí sản xuất cũng tiếp tục gia tăng, tạo thêm sức ép đối với hoạt động của các doanh nghiệp.

Theo S&P Global, giá dầu tăng đã đẩy chi phí nhiên liệu và vận tải đi lên, trở thành những yếu tố chính khiến giá đầu vào tăng nhanh hơn tháng thứ hai liên tiếp. Tốc độ tăng chi phí trong tháng 10 đạt mức nhanh nhất kể từ tháng 6/2026.

Trước áp lực từ chi phí nguyên vật liệu và vận chuyển, các doanh nghiệp đã tăng giá bán sản phẩm với tốc độ nhanh hơn. Diễn biến này diễn ra sau khi giá đầu ra chỉ tăng nhẹ trong tháng 9, cho thấy các nhà sản xuất đang điều chỉnh giá bán để bù đắp một phần chi phí phát sinh.

Ông Andrew Harker, Giám đốc Kinh tế tại S&P Global Market Intelligence, nhận định các doanh nghiệp Việt Nam đang gặp nhiều khó khăn hơn trong việc duy trì tăng trưởng khi những yếu tố bất lợi ngày càng tác động đến hoạt động sản xuất.

Theo ông, số lượng đơn đặt hàng mới tiếp tục tăng trong tháng 10, qua đó hỗ trợ sản lượng duy trì đà đi lên. Tuy nhiên, tốc độ tăng của cả hai chỉ tiêu đều chậm lại so với tháng 9.

Ông Andrew Harker cho rằng những trở ngại đối với tăng trưởng thường xuất phát từ môi trường quốc tế. Chi phí nhiên liệu và vận tải tăng khi giá dầu đi lên, trong khi các doanh nghiệp phản ánh gặp khó khăn ở cả khâu nhập khẩu và xuất khẩu.

Để duy trì đà tăng trưởng trong những tháng tới, theo ông, các nhà sản xuất Việt Nam sẽ cần một môi trường hoạt động thuận lợi hơn.

Việc làm tại các nhà máy giảm tháng thứ ba, triển vọng kinh doanh vẫn cải thiện

Không chỉ chịu sức ép từ chi phí và nguồn cung, tình hình lao động trong ngành sản xuất cũng tiếp tục ghi nhận diễn biến đáng chú ý. Việc làm giảm tháng thứ ba liên tiếp trong kỳ khảo sát tháng 10, dù mức giảm nhìn chung còn nhẹ. Một số doanh nghiệp cho biết có tình trạng nhân viên nghỉ việc.

Mặc dù lực lượng lao động thu hẹp, lượng công việc tồn đọng của các doanh nghiệp vẫn giảm nhẹ. Nguyên nhân là số lượng đơn đặt hàng mới tăng chậm hơn, trong khi các nhà sản xuất xử lý lượng công việc chưa hoàn thành hiệu quả hơn.

Tồn kho hàng thành phẩm cũng tiếp tục giảm khi các doanh nghiệp chủ động đẩy mạnh bán hàng nhằm hạn chế lượng hàng lưu kho. Mức giảm tồn kho sau sản xuất vẫn đáng kể, nhưng đã thấp hơn so với tháng 9. Như vậy, trong tháng 10, lượng hàng dự trữ ở cả khâu nguyên vật liệu đầu vào và thành phẩm đều thu hẹp.

Dù hoạt động sản xuất còn đối mặt với nhiều thách thức, triển vọng kinh doanh trong 12 tháng tới vẫn có dấu hiệu cải thiện. Kỳ vọng về sản lượng được củng cố nhờ hy vọng nguồn nguyên liệu thô sẽ sẵn có hơn và điều kiện thị trường tiếp tục khởi sắc.

Tâm lý kinh doanh của các nhà sản xuất đã đạt mức cao nhất trong tám tháng. Tuy nhiên, mức độ lạc quan vẫn thấp hơn thời điểm trước khi chiến tranh ở Trung Đông diễn ra.

Khảo sát PMI ngành sản xuất Việt Nam của S&P Global được thực hiện với khoảng 400 nhà sản xuất. Nhóm khảo sát được phân chia theo ngành và quy mô lao động của doanh nghiệp, dựa trên đóng góp vào GDP. Dữ liệu tháng 10/2026 được thu thập trong khoảng thời gian từ ngày 12 đến ngày 22/10, phản ánh những thay đổi trong hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp so với tháng trước.