Tăng trưởng 10% hay chỉ 8,2%? Chuyên gia chỉ ra 'ẩn số' quyết định

Thông tin được đưa ra tại Hội thảo khoa học cấp Bộ với chủ đề "Kinh tế 6 tháng đầu năm 2026: Những kết quả ban đầu trong xác lập mô hình tăng trưởng mới" diễn ra ngày 14/7.

Theo ông Nguyễn Anh Dương, Trưởng phòng Nghiên cứu tổng hợp và hội nhập quốc tế, Viện Nghiên cứu Chính sách và Chiến lược, kinh tế Việt Nam đang bước vào chu kỳ phục hồi với nhiều tín hiệu tích cực. Tăng trưởng 6 tháng đầu năm đạt mức cao nhất kể từ năm 2016, được dẫn dắt bởi khu vực công nghiệp chế biến, chế tạo.

Báo cáo của Viện cho thấy khu vực công nghiệp đóng góp 47,2% vào tăng trưởng chung của nền kinh tế. Chỉ số Nhà quản trị mua hàng (PMI) duy trì đà tăng 12 tháng liên tiếp, trong khi vốn FDI thực hiện vào lĩnh vực chế biến, chế tạo chiếm tới 82,6% tổng vốn FDI giải ngân.

Bên cạnh đó, dịch vụ và du lịch tiếp tục phục hồi tích cực khi lượng khách quốc tế trong 6 tháng đầu năm gần bằng cả năm 2023. Tín dụng được định hướng nhiều hơn vào sản xuất, tỷ giá duy trì ổn định dù cán cân thương mại ghi nhận nhập siêu.

Tuy nhiên, theo ông Nguyễn Anh Dương, nền kinh tế vẫn đối mặt với nhiều điểm nghẽn. Thị trường vốn chưa đáp ứng nhu cầu phát triển khi lượng vốn huy động qua thị trường chứng khoán chỉ tương đương 9,6% tổng vốn đầu tư toàn xã hội. Tài chính xanh còn ở giai đoạn đầu, trong khi khung pháp lý cho các mô hình tài chính mới vẫn chưa hoàn thiện.

Đáng chú ý, khu vực kinh tế trong nước tiếp tục nhập siêu lớn. Trong 6 tháng đầu năm, nhập siêu hàng hóa đạt 16,6 tỷ USD, tương đương 6,2% kim ngạch xuất khẩu. Riêng khu vực doanh nghiệp trong nước thâm hụt thương mại tới 24,2 tỷ USD, cao gấp hơn hai lần cùng kỳ năm trước, phản ánh mối liên kết còn hạn chế giữa doanh nghiệp trong nước và khu vực FDI.

Trên cơ sở các điều kiện vĩ mô hiện nay, Viện Nghiên cứu Chính sách và Chiến lược xây dựng ba kịch bản tăng trưởng cho năm 2026.

Ở kịch bản rủi ro, GDP tăng khoảng 8,2%. Kịch bản cơ sở dự báo tăng trưởng đạt 9,2%, trong khi kịch bản phấn đấu hướng tới mục tiêu tăng trưởng 10%.

Để đạt mục tiêu 10%, Viện cho rằng tỷ trọng vốn đầu tư toàn xã hội cần đạt khoảng 38,5% GDP, xuất khẩu phải tăng 22,5% và đóng góp của năng suất các nhân tố tổng hợp (TFP) vào tăng trưởng phải duy trì ở mức 47%.

Theo ông Nguyễn Anh Dương, chìa khóa để hiện thực hóa mục tiêu này là nâng cao năng suất lao động và đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo (AI), vào hoạt động sản xuất kinh doanh. Tuy nhiên, việc ứng dụng AI vẫn còn hạn chế, trong khi chi phí triển khai ngày càng lớn.

Ông cũng dẫn ý kiến của một số doanh nghiệp nước ngoài cho rằng nếu năng suất lao động của Việt Nam không cải thiện ở mức hai con số trong giai đoạn 2026-2030, các doanh nghiệp có thể cân nhắc thay thế một phần lao động bằng hệ thống tự động hóa.

Theo các chuyên gia, trong bối cảnh mục tiêu tăng trưởng hai con số được đặt ra cho giai đoạn tới, việc khơi thông nguồn vốn, thúc đẩy đổi mới công nghệ và nâng cao năng suất lao động sẽ là những yếu tố quyết định khả năng hiện thực hóa các kịch bản tăng trưởng cao của nền kinh tế.