Thủ tướng thúc tiến độ dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam hơn 67 tỷ USD, yêu cầu chọn nhà thầu tư vấn quốc tế giàu kinh nghiệm

Văn phòng Chính phủ vừa có Văn bản số 497/TB-VPCP ngày 24/9/2026, thông báo kết luận của Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng tại cuộc họp đánh giá tiến độ thực hiện, giải ngân các công trình, dự án trọng điểm trong lĩnh vực giao thông vận tải.

Thời gian qua, Thủ tướng Chính phủ và lãnh đạo Chính phủ đã liên tục chỉ đạo, đôn đốc Bộ Xây dựng, các địa phương đẩy nhanh tiến độ thi công, giải ngân các dự án. Các Bộ, ngành, địa phương cũng chủ động, tích cực triển khai nhiệm vụ được giao. Nhìn chung, các dự án cơ bản bám sát tiến độ, kế hoạch đề ra, song vẫn còn một số công trình, dự án chậm tiến độ.

Theo báo cáo của Bộ Tài chính, các công trình, dự án trọng điểm ngành giao thông vận tải đã giải ngân khoảng trên 95.000 tỷ đồng, đạt khoảng 38%, thấp hơn đáng kể so với tỷ lệ giải ngân bình quân của cả nước, hiện ở mức gần 50%.

Đáng chú ý, nhiều dự án được bố trí kế hoạch vốn rất lớn nhưng tỷ lệ giải ngân còn thấp, dưới 30%; trong đó, một số dự án mới giải ngân dưới 5%.

Trước tình hình này, Thủ tướng yêu cầu Bộ Xây dựng, Bộ Tài chính căn cứ chức năng, nhiệm vụ được giao, chủ động làm việc trực tiếp với các địa phương để rà soát, đánh giá và xác định rõ nguyên nhân, vướng mắc. Trên cơ sở đó, các cơ quan phải kịp thời đề xuất phương án xử lý khả thi, hiệu quả, với nguyên tắc “vướng mắc ở cấp nào thì cấp đó phải giải quyết; không né tránh, không đùn đẩy”.

Thủ tướng cũng yêu cầu kiên quyết điều chuyển vốn từ các dự án giải ngân chậm sang những dự án khác có khả năng giải ngân tốt hơn.

Để phục vụ cuộc họp Chính phủ thường kỳ tháng 10/2026, Bộ Tài chính được giao chủ trì, phối hợp với Bộ Xây dựng và các địa phương liên quan rà soát, cập nhật số liệu giải ngân các công trình, dự án, bảo đảm đầy đủ, thống nhất và chính xác.

Về chất lượng dự án, Thủ tướng yêu cầu trong quá trình triển khai, các bộ, ngành, địa phương phải thực hiện đầy đủ, đúng quy trình, thủ tục, tiêu chuẩn kỹ thuật và các yêu cầu về an toàn theo quy định của pháp luật; tuyệt đối không vì yêu cầu tiến độ mà xem nhẹ chất lượng công trình.

Cùng với đó, quá trình triển khai phải đánh giá tổng thể hiệu quả đầu tư của từng dự án trên các phương diện chính trị, kinh tế - xã hội, tài chính và hiệu quả sử dụng vốn, qua đó phát huy tối đa hiệu quả nguồn lực đầu tư.

Đối với các dự án chuẩn bị đầu tư, Thủ tướng yêu cầu các Bộ, ngành, địa phương tập trung thực hiện các nhiệm vụ, giải pháp cụ thể.

Đối với dự án đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam, Bộ Tài chính chủ trì, phối hợp với Bộ Xây dựng khẩn trương rà soát, xác định cụ thể nhu cầu và khả năng giải ngân của dự án. Trên cơ sở đó, kịp thời báo cáo cấp có thẩm quyền phương án điều hòa, điều chỉnh giảm kế hoạch vốn đã bố trí cho dự án theo đề nghị của Bộ Xây dựng.

Các địa phương có dự án đi qua được yêu cầu tập trung đẩy nhanh tiến độ xây dựng các khu tái định cư, thực hiện giải phóng mặt bằng, qua đó thúc đẩy giải ngân và bảo đảm điều kiện phục vụ thi công dự án.

Bộ Xây dựng cũng được giao khẩn trương rà soát, xây dựng và công bố hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn, định mức kinh tế - kỹ thuật (nếu có) đối với đường sắt tốc độ cao. Đồng thời, lựa chọn tổ hợp nhà thầu tư vấn quốc tế có năng lực, kinh nghiệm để lập báo cáo nghiên cứu khả thi dự án và thuê đơn vị, tổ chức đủ năng lực thẩm tra công tác lập báo cáo nghiên cứu khả thi.

Được biết, dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam có chiều dài khoảng 1.541km, bắt đầu từ ga Ngọc Hồi (Hà Nội) và kết thúc tại ga Thủ Thiêm (TP. HCM), với tốc độ thiết kế 350km/h. Toàn tuyến được đầu tư đường đôi, khổ 1.435mm, điện khí hóa, gồm 23 ga hành khách và 5 ga hàng hóa.

Quốc hội xác định sơ bộ tổng mức đầu tư dự án là 1.713.548 tỷ đồng, tương đương khoảng 67,34 tỷ USD. Dự án được thực hiện bằng nguồn vốn đầu tư công trong giai đoạn 2025-2035, phấn đấu cơ bản hoàn thành vào năm 2035.

Trước đó, tại cuộc họp ngày 8/9, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh yêu cầu các đơn vị tiếp tục đẩy nhanh tiến độ dự án, hướng tới mục tiêu khởi công vào tháng 12/2027. Như vậy, giai đoạn từ nay đến cuối năm 2026 có ý nghĩa quan trọng trong việc đưa dự án từ bước chuẩn bị sang giai đoạn triển khai thực tế.

Theo kế hoạch của Chính phủ, các địa phương phải cơ bản hoàn thành công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và di dời công trình điện trước tháng 12/2026. Song song với đó, các bước lựa chọn nhà thầu và chuẩn bị các điều kiện cần thiết để khởi công dự án cũng phải được triển khai đồng bộ.