Việt Nam sắp có thêm đoạn cao tốc 15.000 tỷ, nối thẳng đến cửa ngõ giao thương quốc tế quan trọng của miền Trung

Nằm trên tuyến giao thương kết nối Việt Nam với Lào và xa hơn là khu vực Đông Bắc Thái Lan, Cửa khẩu quốc tế Cầu Treo giữ vai trò quan trọng trong hoạt động vận chuyển hàng hóa xuyên biên giới. Đây cũng là một trong những cửa ngõ giúp các địa phương của Lào tiếp cận hệ thống cảng biển miền Trung Việt Nam, đặc biệt là khu vực Vũng Áng - Sơn Dương tại Hà Tĩnh.

Tuy nhiên, khả năng kết nối đến cửa khẩu hiện vẫn phụ thuộc chủ yếu vào Quốc lộ 8, tuyến đường đi qua địa hình miền núi phức tạp với nhiều đoạn dốc lớn, đường cong hẹp. Vào mùa mưa lũ, nguy cơ sạt lở có thể gây gián đoạn giao thông, ảnh hưởng đến hoạt động vận tải và giao thương giữa hai nước.

Trong bối cảnh nhu cầu vận chuyển hàng hóa qua biên giới gia tăng, việc phát triển một tuyến giao thông có năng lực thông hành lớn hơn được xem là yêu cầu cấp thiết đối với Hà Tĩnh.

Đáng chú ý, địa phương vừa được giao trực tiếp quản lý, tổ chức đầu tư một đoạn cao tốc quan trọng kết nối đến Cửa khẩu quốc tế Cầu Treo.

Theo ông Đặng Văn Thành - Giám đốc Sở Xây dựng Hà Tĩnh, Bộ Xây dựng đã ban hành Quyết định số 1940 ngày 9/11/2026, giao UBND tỉnh Hà Tĩnh quản lý đoạn tuyến từ đường Hồ Chí Minh đến Cửa khẩu quốc tế Cầu Treo, thuộc tuyến cao tốc Hà Tĩnh - Cầu Treo, để tổ chức thực hiện đầu tư xây dựng.

Đoạn tuyến có chiều dài dự kiến khoảng 51km, quy mô 4 làn xe, với điểm đầu kết nối đường Hồ Chí Minh và điểm cuối tại khu vực Cửa khẩu quốc tế Cầu Treo. Theo phương án địa phương nghiên cứu, dự án có tổng mức đầu tư dự kiến khoảng 15.000 tỷ đồng, thuộc nhóm A.

Trước khi được Bộ Xây dựng giao quản lý, UBND tỉnh Hà Tĩnh đã có Tờ trình số 770 ngày 27/10/2026, đề nghị được trực tiếp tổ chức đầu tư đoạn cao tốc này nhằm chủ động triển khai dự án theo định hướng phát triển hạ tầng giao thông của địa phương.

Từng bước hình thành trục cao tốc dài 85km đến biên giới Việt - Lào

Đoạn tuyến vừa được giao cho Hà Tĩnh là một phần của cao tốc Hà Tĩnh - Cầu Treo, công trình đã được bổ sung vào quy hoạch mạng lưới đường bộ theo Quyết định số 1088 ngày 30/6/2026 của Bộ Xây dựng.

Theo quy hoạch, toàn tuyến dài khoảng 85km, bắt đầu từ nút giao với cao tốc Bắc - Nam phía Đông tại xã Trường Lưu và kết thúc tại Cửa khẩu quốc tế Cầu Treo. Tuyến đường được chia thành hai đoạn với quy mô đầu tư khác nhau.

Trong đó, đoạn từ nút giao cao tốc Bắc - Nam đến đường Hồ Chí Minh dài khoảng 34km, được quy hoạch 6 làn xe. Đây là đoạn kết nối trực tiếp trục giao thông xuyên Việt với tuyến cao tốc hướng về khu vực biên giới.

Đoạn tiếp theo dài khoảng 51km, từ đường Hồ Chí Minh đến Cửa khẩu quốc tế Cầu Treo, có quy mô 4 làn xe. Đây cũng là đoạn tuyến được Hà Tĩnh ưu tiên nghiên cứu triển khai trong giai đoạn trước mắt.

Khi toàn tuyến được đầu tư đồng bộ, cao tốc Hà Tĩnh - Cầu Treo sẽ hình thành trục kết nối từ cao tốc Bắc - Nam phía Đông đến cửa khẩu quốc tế, góp phần tăng năng lực vận tải trên hành lang kinh tế Đông - Tây.

Đặc biệt, tuyến đường được kỳ vọng chia sẻ lưu lượng phương tiện với Quốc lộ 8, giảm những hạn chế về khả năng thông hành trên tuyến đường hiện hữu, đồng thời tạo điều kiện vận chuyển hàng hóa thuận lợi hơn giữa khu vực biên giới với các trung tâm kinh tế, công nghiệp và cảng biển.

Đối với Hà Tĩnh, việc hoàn thiện trục giao thông này còn có ý nghĩa trong phát triển hành lang kinh tế Cầu Treo - Vũng Áng, kết nối hoạt động thương mại biên giới với Khu kinh tế Vũng Áng và hệ thống cảng biển nước sâu của địa phương.

Qua đó, hàng hóa từ Lào và các khu vực lân cận có thể tiếp cận thuận lợi hơn với mạng lưới logistics, cảng biển miền Trung, góp phần mở rộng hoạt động xuất nhập khẩu và tăng cường liên kết kinh tế quốc tế.

Bài toán nguồn vốn cho dự án 15.000 tỷ đồng

Để hiện thực hóa kế hoạch đầu tư đoạn cao tốc từ đường Hồ Chí Minh đến Cửa khẩu quốc tế Cầu Treo, Hà Tĩnh đang nghiên cứu phương án huy động nguồn lực từ ngân sách Trung ương, ngân sách địa phương và các nguồn vốn hợp pháp khác.

Theo đề xuất, tổng mức đầu tư dự kiến của dự án khoảng 15.000 tỷ đồng. Trong đó, Bộ Tài chính đã có Tờ trình số 834 ngày 9/10/2026 trình Chính phủ, dự kiến hỗ trợ Hà Tĩnh 7.958 tỷ đồng từ nguồn ngân sách Trung ương trong giai đoạn 2026 - 2030.

Khoản vốn này tương đương khoảng 53% tổng mức đầu tư dự kiến. Phần còn lại, khoảng 7.042 tỷ đồng, cần tiếp tục được cân đối, huy động từ các nguồn phù hợp. Về phía địa phương, HĐND tỉnh Hà Tĩnh đã ban hành Nghị quyết số 48 ngày 22/10/2026, thống nhất bổ sung dự án vào danh mục đầu tư công trung hạn.

Đồng thời, HĐND tỉnh giao UBND tỉnh nghiên cứu các giải pháp đầu tư, tiếp tục đề xuất Trung ương hỗ trợ nguồn lực và chủ động cân đối ngân sách địa phương cùng các nguồn vốn hợp pháp để triển khai công trình.

Việc Bộ Xây dựng giao Hà Tĩnh trực tiếp quản lý đoạn tuyến được xem là bước tiến trong quá trình chuẩn bị đầu tư, tạo cơ sở để địa phương tiếp tục hoàn thiện các thủ tục cần thiết.

Tuy nhiên, dự án hiện vẫn trong giai đoạn chuẩn bị, nghiên cứu phương án huy động vốn; chưa có thông tin chính thức về thời điểm khởi công hay tiến độ hoàn thành.

Về dài hạn, khi được triển khai và đưa vào khai thác, đoạn cao tốc 51km không chỉ góp phần cải thiện kết nối giao thông đến Cửa khẩu quốc tế Cầu Treo mà còn có thể tạo thêm động lực phát triển thương mại, logistics và kinh tế cửa khẩu.

Đặc biệt, trong chiến lược phát triển của Hà Tĩnh, việc kết nối hiệu quả khu vực biên giới phía Tây với hệ thống cảng biển phía Đông sẽ góp phần phát huy lợi thế vị trí địa lý, từng bước nâng cao vai trò của địa phương trên các tuyến giao thương giữa Việt Nam, Lào và khu vực.