Ăn sáng sau thời điểm này có thể làm tăng nguy cơ tử vong tới 29%

Kết quả được công bố trên tạp chí European Journal of Clinical Nutrition ngày 31/7/2026, trong công trình nghiên cứu về mối liên hệ giữa thời điểm ăn uống, nguy cơ tử vong và tuổi thọ kỳ vọng.

Thay vì chỉ tập trung vào thành phần dinh dưỡng hay lượng thức ăn tiêu thụ, nhóm tác giả thuộc Đại học Khoa học và Công nghệ Hoa Trung (Trung Quốc) tìm hiểu một yếu tố khác trong thói quen sinh hoạt hằng ngày: Thời điểm con người bắt đầu và kết thúc việc ăn uống.

Nghiên cứu sử dụng dữ liệu của 31.044 người trưởng thành từ 40 tuổi trở lên tham gia Khảo sát Sức khỏe và Dinh dưỡng Quốc gia Mỹ (NHANES) trong giai đoạn 1999-2018. Thông tin về giờ ăn được thu thập thông qua bản ghi nhớ thực phẩm trong 24 giờ, sau đó đối chiếu với dữ liệu tử vong trong thời gian theo dõi.

Trong thời gian theo dõi trung vị 8,6 năm, các nhà khoa học ghi nhận 7.129 trường hợp tử vong. Từ đó, nhóm nghiên cứu tiến hành phân tích mối liên hệ giữa thời điểm ăn bữa đầu tiên, bữa cuối cùng trong ngày với nguy cơ tử vong do mọi nguyên nhân và bệnh tim mạch.

Ăn bữa đầu tiên trong ngày quá muộn làm tăng nguy cơ tử vong

Khi chia người tham gia thành các nhóm theo thời điểm bắt đầu ăn trong ngày, nhóm nghiên cứu lấy khung giờ 7h-8h làm mốc đối chiếu.

Kết quả cho thấy nguy cơ tử vong do mọi nguyên nhân có xu hướng tăng theo thời điểm ăn bữa đầu tiên trong ngày. Cụ thể, so với nhóm ăn trong khoảng 7h-8h, những người bắt đầu ăn từ 8h-10h có nguy cơ tử vong cao hơn 10%.

Ở nhóm ăn từ 10h-12h, mức chênh lệch tăng lên 19%. Trong khi đó, những người chỉ bắt đầu ăn sau 12h có nguy cơ tử vong do mọi nguyên nhân cao hơn 29% so với nhóm tham chiếu.

Nhóm tác giả cũng ghi nhận mối liên hệ giữa thời điểm ăn bữa đầu tiên và nguy cơ tử vong do bệnh tim mạch. Xu hướng này tương tự kết quả phân tích đối với nguy cơ tử vong nói chung, trong đó nhóm bắt đầu ăn muộn có mức nguy cơ cao hơn.

Không chỉ xem xét nguy cơ tử vong, các nhà khoa học còn sử dụng mô hình thống kê để ước tính tuổi thọ kỳ vọng ở những người có thời điểm ăn uống khác nhau.

Tại tuổi 50, nhóm có bữa ăn đầu tiên sau 12h được ước tính có tuổi thọ còn lại trung bình thấp hơn 2,46 năm so với nhóm bắt đầu ăn trong khoảng 7h-8h. Khoảng tin cậy ước tính cho mức chênh lệch này là 0,61-4,28 năm.

Như vậy, kết quả nghiên cứu cho thấy thời điểm bắt đầu ăn trong ngày có mối liên hệ với cả nguy cơ tử vong và tuổi thọ kỳ vọng. Tuy nhiên, đây là những con số được tính toán từ mô hình nghiên cứu, không đồng nghĩa với việc một người ăn sau 12h chắc chắn mất đi 2,46 năm tuổi thọ.

Bên cạnh bữa ăn đầu tiên, thời điểm kết thúc ăn uống trong ngày cũng được các nhà khoa học đưa vào phân tích.

Kết quả cho thấy nhóm ăn bữa cuối trong khoảng 19h-20h có nguy cơ tử vong thấp hơn so với một số nhóm có giờ ăn khác. Những người kết thúc việc ăn uống trước 19h có nguy cơ tử vong do mọi nguyên nhân cao hơn 13%, trong khi nhóm ăn sau nửa đêm có mức nguy cơ cao hơn 27%.

Ở nhóm ăn sau nửa đêm, tuổi thọ còn lại ước tính tại tuổi 50 thấp hơn khoảng 2,35 năm so với nhóm kết thúc bữa ăn trong khoảng 19h-20h.

Những kết quả này cho thấy mối liên hệ giữa sức khỏe lâu dài và thời điểm ăn uống không chỉ nằm ở bữa đầu tiên mà còn liên quan đến thời gian cơ thể tiếp nhận năng lượng trong ngày.

Đồng hồ sinh học có thể liên quan đến thời điểm ăn uống

Một trong những hướng lý giải được các nhà khoa học đặt ra là vai trò của nhịp sinh học đối với quá trình chuyển hóa và sử dụng năng lượng.

Nhịp sinh học là hệ thống điều hòa các hoạt động của cơ thể theo chu kỳ khoảng 24 giờ. Hệ thống này kiểm soát nhiều chức năng sinh lý như chu kỳ ngủ - thức, thân nhiệt, hoạt động của hormone và quá trình chuyển hóa.

Đồng hồ sinh học trung tâm nằm ở vùng dưới đồi của não, đồng thời các cơ quan ngoại vi như gan, tuyến tụy và đường tiêu hóa cũng có hệ thống điều hòa thời gian riêng. Những cơ quan này phối hợp với nhau để điều chỉnh hoạt động tiêu hóa, hấp thu và chuyển hóa chất dinh dưỡng.

Thời điểm ăn uống là một trong những yếu tố có thể tác động đến nhịp hoạt động của các cơ quan ngoại vi. Khi lịch ăn uống thường xuyên thay đổi hoặc không phù hợp với chu kỳ sinh học, quá trình điều hòa chuyển hóa có thể bị ảnh hưởng.

Đặc biệt, việc ăn uống quá muộn vào ban đêm có thể khiến cơ thể tiếp nhận năng lượng trong khoảng thời gian vốn dành cho nghỉ ngơi. Đây là một trong những vấn đề được quan tâm trong lĩnh vực dinh dưỡng theo nhịp sinh học (chrononutrition), chuyên nghiên cứu mối liên hệ giữa thời điểm ăn uống và hoạt động sinh lý của cơ thể.

Các tác giả cũng lưu ý một số hạn chế trong quá trình nghiên cứu. Thông tin về chế độ ăn được thu thập thông qua bản ghi nhớ thực phẩm trong 24 giờ, do đó có thể chưa phản ánh đầy đủ thói quen ăn uống lâu dài của từng người.

Ngoài ra, những người thường xuyên ăn muộn có thể đồng thời có lịch sinh hoạt khác biệt, chẳng hạn ngủ muộn, làm việc theo ca, ít vận động hoặc đang gặp vấn đề sức khỏe. Những yếu tố này cũng có thể ảnh hưởng đến nguy cơ tử vong và tuổi thọ.

Vì vậy, kết quả không đồng nghĩa với việc tất cả mọi người đều phải ăn sáng đúng 7h-8h hoặc cần áp dụng một khung giờ ăn cố định. Thời điểm ăn phù hợp còn phụ thuộc vào lịch sinh hoạt, nhu cầu năng lượng và tình trạng sức khỏe của mỗi người.

Nghiên cứu cung cấp thêm dữ liệu về mối liên hệ giữa thời điểm ăn uống và sức khỏe lâu dài. Để xác định liệu việc chủ động thay đổi giờ ăn có thể làm giảm nguy cơ tử vong hay không, các nhà khoa học vẫn cần thêm những nghiên cứu chuyên sâu, đặc biệt là các thử nghiệm có khả năng đánh giá mối quan hệ nhân quả.