Báo quốc tế: Việt Nam vươn lên vị thế đặc biệt sau 40 năm đổi mới, trở thành nguồn tham khảo cho thế giới

Nhìn lại 40 năm đổi mới kể từ năm 1986, nhiều cơ quan truyền thông quốc tế đánh giá công cuộc đổi mới đã tạo bước ngoặt, làm thay đổi quy mô, sức mạnh nền kinh tế và vị thế quốc tế của Việt Nam, đồng thời mở ra nền tảng cho một giai đoạn phát triển mới.

Trong bài viết đăng ngày 1/9 nhân dịp Quốc khánh Việt Nam, tác giả Pedro Gellert trên báo Regeneración của Mexico nhắc lại dấu mốc ngày 2/9/1945, khi Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Tuyên ngôn Độc lập tại Quảng trường Ba Đình, Hà Nội, khai sinh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, nay là nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam.

Theo tác giả, thắng lợi của Việt Nam trong các cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ sau đó đã trở thành nguồn cảm hứng đối với nhiều phong trào đấu tranh chống chủ nghĩa đế quốc trên thế giới. Từ dấu mốc lịch sử này, bài viết chuyển sang những thay đổi sâu rộng của Việt Nam trong 40 năm đổi mới.

Từ một trong những nước nghèo nhất đến nền kinh tế thu nhập trung bình cao

Theo Regeneración, sau 40 năm thực hiện công cuộc đổi mới, Việt Nam đã đạt những thành tựu kinh tế - xã hội có ý nghĩa lịch sử, tạo nền tảng để bước vào một giai đoạn phát triển mới.

Giai đoạn 1975-1985, thu nhập bình quân đầu người của Việt Nam chỉ dao động từ 125-200 USD/năm và nằm trong nhóm 20 nước nghèo nhất thế giới. Đến tháng 12/1986, tỷ lệ lạm phát lên tới 774,7%.

Bốn thập kỷ sau, diện mạo nền kinh tế đã thay đổi đáng kể. Theo Regeneración, tốc độ tăng trưởng GDP bình quân giai đoạn 2016-2025 đạt khoảng 6,2%/năm; riêng năm 2024 tăng 7,09% và năm 2025 tăng 8,02%. Quy mô nền kinh tế vượt 514 tỷ USD, trong khi GDP bình quân đầu người đạt hơn 5.000 USD.

Kênh thông tấn KPL của Lào, dẫn lời Đại sứ Việt Nam tại Lào Nguyễn Minh Tâm, cũng cho biết từ mức thu nhập bình quân đầu người dưới 100 USD vào năm 1986, đến năm 2025 quy mô nền kinh tế Việt Nam đạt khoảng 514 tỷ USD, GDP bình quân đầu người vượt 5.000 USD. Tổng kim ngạch thương mại đạt hơn 930 tỷ USD, đưa Việt Nam vào nhóm 20 nền kinh tế có quy mô thương mại lớn nhất thế giới.

Theo thông tin trong bài viết, sau bốn thập kỷ, nền kinh tế Việt Nam đã vươn lên vị trí thứ 32-33 thế giới, với kim ngạch xuất khẩu hơn 400 tỷ đến gần 500 tỷ USD mỗi năm. Từ tháng 7/2026, Ngân hàng Thế giới công bố Việt Nam bước vào nhóm các nước có thu nhập trung bình cao.

Từ góc nhìn của Ngân hàng Thế giới, quá trình cải cách kể từ năm 1986 đã giúp Việt Nam chuyển từ một trong những quốc gia nghèo nhất thế giới thành một nền kinh tế thu nhập trung bình năng động chỉ trong một thế hệ. World Bank đánh giá đây là một “câu chuyện thành công đáng chú ý về phát triển”, đồng thời ghi nhận những cải thiện về giảm nghèo, giáo dục, y tế và cơ sở hạ tầng.

Hội nhập sâu rộng, trở thành một mắt xích quan trọng của kinh tế châu Á

Cùng với quá trình phát triển trong nước, Việt Nam từng bước mở rộng thương mại quốc tế, khuyến khích doanh nghiệp tư nhân và tạo thêm cơ hội cho đầu tư nước ngoài.

Theo trang The Diplomatic Network (DNA), quá trình này được thúc đẩy qua những dấu mốc như việc Việt Nam gia nhập ASEAN năm 1995, bình thường hóa quan hệ ngoại giao với Mỹ và sau đó gia nhập WTO năm 2007.

Regeneración đánh giá Việt Nam là một trong những nền kinh tế có mức độ mở cửa và hội nhập cao trên thế giới, với 17 hiệp định thương mại tự do đang có hiệu lực với 60 đối tác. Việt Nam ngày càng khẳng định vai trò là một trung tâm sản xuất mới của châu Á, nhất là trong các lĩnh vực điện tử, công nghệ và sản phẩm chiến lược.

Theo trang DNA, sản xuất và xuất khẩu tăng trưởng nhanh, đặc biệt trong các lĩnh vực dệt may, giày dép và điện tử, đưa Việt Nam trở thành một mắt xích quan trọng trong mạng lưới sản xuất công nghiệp châu Á. Quá trình chuyển đổi sau đó vượt ra ngoài lĩnh vực sản xuất giá rẻ khi điện tử, công nghệ và sản xuất ngày càng tinh vi trở thành những động lực chính của tăng trưởng.

Việc đầu tư vào đường cao tốc, sân bay, cảng biển và mạng lưới điện quốc gia cũng được Regeneración đánh giá là những yếu tố góp phần tạo chuyển biến về hạ tầng, hỗ trợ công nghiệp hóa và thúc đẩy tăng trưởng.

Những thay đổi kinh tế cũng làm biến chuyển đời sống xã hội. DNA cho biết quá trình đô thị hóa làm thay đổi diện mạo các thành thị và nông thôn, trong khi các doanh nghiệp mới, công ty công nghệ và nền kinh tế số phát triển song song với các cộng đồng nông nghiệp truyền thống.

Du lịch cũng phát triển cùng quá trình chuyển đổi kinh tế. Các di tích lịch sử, ẩm thực, phong cảnh và truyền thống văn hóa của Việt Nam ngày càng thu hút du khách quốc tế. Chỉ trong 3 tháng đầu năm 2026, Việt Nam đón 6,76 triệu lượt khách quốc tế, tăng 12% so với cùng kỳ năm trước.

Những kết quả này tiếp tục được thể hiện trong những tháng đầu năm 2026. Theo KPL, GDP Việt Nam 6 tháng đầu năm tăng 8,18%, mức tăng cao nhất trong 6 tháng đầu năm kể từ năm 2011. Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu đạt 549,69 tỷ USD, tăng 27,1%, trong khi tổng vốn FDI đăng ký đạt hơn 34,6 tỷ USD, tăng 61% so với cùng kỳ năm 2025.

Cải cách bộ máy và đường lối đối ngoại độc lập được chú ý

Một điểm được Regeneración đặc biệt nhấn mạnh là cuộc cải cách hành chính được triển khai trong năm 2025. Theo bài viết, bộ máy hành chính được tinh gọn còn 3 cấp gồm trung ương, cấp tỉnh và cấp xã; số đơn vị hành chính cấp tỉnh được sắp xếp từ 63 xuống còn 34.

KPL cũng đề cập việc Việt Nam sắp xếp, tinh gọn bộ máy nhà nước và lần đầu tiên vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp trong năm 2025. Theo nguồn tin này, đây là nền tảng để đổi mới quản trị quốc gia, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền và thúc đẩy phát triển bền vững.

Về quốc phòng, an ninh và đối ngoại, Regeneración nhấn mạnh Việt Nam kiên định chính sách “4 không”, gồm không tham gia liên minh quân sự; không liên kết với nước này để chống nước khác; không cho nước ngoài đặt căn cứ quân sự hoặc sử dụng lãnh thổ Việt Nam để chống lại nước khác; không sử dụng hoặc đe dọa sử dụng vũ lực trong quan hệ quốc tế.

Theo tác giả, chính sách này góp phần bảo vệ độc lập, chủ quyền, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ, đồng thời duy trì môi trường hòa bình, ổn định cho phát triển.

KPL nhấn mạnh Việt Nam nhất quán thực hiện đường lối độc lập, tự chủ, tự lực, tự cường, hòa bình, hữu nghị, hợp tác và phát triển; đa phương hóa, đa dạng hóa quan hệ đối ngoại. Việt Nam đã thiết lập quan hệ ngoại giao với 194 quốc gia, trong đó có toàn bộ 193 nước thành viên Liên hợp quốc; tổng số đối tác có quan hệ từ mức đối tác toàn diện trở lên là 45 nước.

Nhìn về phía trước, các bài viết cho rằng chặng đường phát triển tiếp theo đặt ra yêu cầu Việt Nam phải tiếp tục đổi mới mô hình tăng trưởng và hình thành những động lực mới.

Nghị quyết số 19-NQ/TW ngày 28/7/2026 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV về đổi mới mô hình phát triển đã đặt định hướng chiến lược cho quá trình này. Theo đó, đến năm 2030 hoàn thành các nền tảng cho mô hình phát triển mới; đến năm 2035 cơ bản chuyển đổi sang mô hình đất nước tự cường, sáng tạo, nhân văn, bền vững và hội nhập, hình thành đồng bộ bảy mô hình thành phần trên các lĩnh vực.

Đến năm 2045, Việt Nam hướng tới trở thành quốc gia phát triển, thu nhập cao, dựa trên khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đồng bộ, đồng thời nằm trong nhóm 10 quốc gia dẫn đầu châu Á về trí tuệ nhân tạo.

World Bank cho rằng để trở thành nước thu nhập cao vào năm 2045, Việt Nam cần duy trì tốc độ tăng năng suất, tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp trong nước và doanh nghiệp nước ngoài, mở rộng khả năng tiếp cận vốn và công nghệ cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, đồng thời đầu tư vào nguồn nhân lực.

Từ những kết quả đã đạt được, Regeneración đánh giá Việt Nam đã kết hợp hiệu quả giữa phát triển kinh tế, tiến bộ xã hội và hội nhập quốc tế. Tác giả Pedro Gellert cho rằng kinh nghiệm phát triển của Việt Nam đã vượt ra ngoài phạm vi một câu chuyện quốc gia, trở thành nguồn tham khảo có giá trị đối với các dân tộc trên thế giới trong nỗ lực xây dựng một xã hội nhân văn, đoàn kết và thịnh vượng.