Chủ tịch Chứng khoán Phú Hưng chỉ điểm ‘cửa sáng’ của ngành bán dẫn Việt Nam

Tại Hội nghị Bàn tròn thường niên Việt Nam với chủ đề “Hưu trí và Đầu tư: Bước sang kỷ nguyên mới”, do Asia Asset Management tổ chức ngày 18/6/2026 tại Hà Nội, ông Albert Ting, Chủ tịch HĐQT CTCP Chứng khoán Phú Hưng (UPCoM: PHS), đưa ra một quan điểm đáng chú ý về hướng đi của Việt Nam trong ngành bán dẫn.

Theo ông, vấn đề không chỉ nằm ở mức độ tham gia của Việt Nam vào ngành bán dẫn. Điều quan trọng hơn là lựa chọn đúng mắt xích để phù hợp với năng lực hiện có và tạo ra giá trị cao hơn.

Ông Albert Ting cho rằng Việt Nam đã có mặt trong một số khâu của chuỗi công nghệ cao, từ hạ tầng máy chủ trí tuệ nhân tạo đến đóng gói bán dẫn. Tuy nhiên, trong bức tranh rộng hơn của ngành bán dẫn, hướng đi đáng chú ý hơn nằm ở thiết kế vi mạch.

Đây là lĩnh vực khác với cuộc đua xây dựng các nhà máy chế tạo tấm bán dẫn quy mô hàng chục tỷ USD. Theo Chủ tịch Phú Hưng, sự khác biệt này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh Việt Nam đang tìm kiếm vị trí phù hợp hơn trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Làn sóng trí tuệ nhân tạo đang làm thay đổi vai trò của phần cứng trong chuỗi công nghệ. Máy chủ, chip và các cấu phần phía sau ngày càng trở thành nền tảng của cuộc cạnh tranh mới.

“Với trí tuệ nhân tạo, thế giới đã thay đổi căn bản. Trước đây, phần mềm thường được xem là trung tâm, nhưng hiện nay phần cứng trở nên quan trọng hơn rất nhiều”, ông Albert Ting nhận định.

Việt Nam đã có những dấu ấn ban đầu trong chuỗi này. Ông Albert Ting đề cập đến sự hiện diện của Việt Nam trong chuỗi hạ tầng máy chủ trí tuệ nhân tạo, đặc biệt ở khu vực phía Bắc, cùng hoạt động đóng gói bán dẫn của Intel tại TP.HCM.

Ông cũng dẫn trường hợp một doanh nghiệp tại TP.HCM từng sản xuất linh kiện kim loại cho loa ô tô. Doanh nghiệp này hiện đã chuyển sang lắp ráp giá đỡ máy chủ trí tuệ nhân tạo cho các khách hàng lớn như Microsoft, Amazon và Oracle, đồng thời tham gia chuỗi cung ứng của NVIDIA.

Tuy nhiên, cơ hội hấp dẫn nhất của Việt Nam, theo Chủ tịch Phú Hưng, không nằm ở việc cố gắng xây dựng ngay các nhà máy chế tạo tấm bán dẫn. Đây là lĩnh vực đòi hỏi vốn đầu tư rất lớn, công nghệ phức tạp và kinh nghiệm vận hành ở cấp độ toàn cầu.

“Cơ hội thú vị nhất không phải là việc Việt Nam cố gắng xây dựng một nhà máy chế tạo tấm bán dẫn. Cơ hội đó nằm ở lĩnh vực nhẹ vốn hơn, là thiết kế vi mạch”, ông Albert Ting nhấn mạnh.

Ông dẫn ví dụ mỗi nhà máy chế tạo của Công ty Sản xuất Chất bán dẫn Đài Loan (TSMC) hiện có thể cần tới khoảng 20 tỷ USD vốn đầu tư. Với quy mô vốn như vậy, việc triển khai và vận hành thành công là thách thức rất lớn.

Trong khi đó, thiết kế vi mạch không cần lượng vốn vật chất khổng lồ như nhà máy chế tạo. Lĩnh vực này đặt trọng tâm vào đội ngũ kỹ sư, môi trường làm việc phù hợp và khả năng tích lũy tri thức theo thời gian.

Theo ông Albert Ting, Việt Nam đã bắt đầu có nền tảng trong lĩnh vực này. Tại Phú Mỹ Hưng, một cụm thiết kế vi mạch đã hình thành với sự hiện diện của 6 doanh nghiệp gồm Marvell, Renesas, Synopsys, Ampere, GUC và Realtek.

Theo số liệu ông đưa ra tại hội nghị, cụm này hiện có khoảng 2.600 kỹ sư. Trong khi đó, tổng số kỹ sư thiết kế vi mạch của Việt Nam được ông ước tính khoảng 7.000 người.

“Chúng tôi nhận thấy tại Phú Mỹ Hưng hiện đã hình thành cụm thiết kế vi mạch lớn nhất Việt Nam, với sự hiện diện của Marvell, Renesas, Synopsys, Ampere, GUC và Realtek”, ông Albert Ting cho biết.

Từ các số liệu được nêu tại hội nghị, riêng cụm này đã chiếm khoảng 35% năng lực thiết kế vi mạch của cả nước. Đây là nền tảng quan trọng, cho thấy Việt Nam không bắt đầu từ con số không trong lĩnh vực này.

Một điểm đáng chú ý khác là cụm doanh nghiệp tại Phú Mỹ Hưng không hình thành từ một chương trình ưu đãi riêng được thiết kế sẵn. Các doanh nghiệp đã tự lựa chọn khu vực này để đặt hoạt động.

“Cụm này hình thành một cách tự nhiên. Chúng tôi không có các ưu đãi của Chính phủ để đưa họ đến đây; chính các doanh nghiệp đã lựa chọn khu vực này”, ông Albert Ting cho biết.

Từ nền tảng 2.600 kỹ sư hiện nay, ông Albert Ting đánh giá việc mở rộng lên 10.000 kỹ sư sẽ khả thi hơn nhiều so với việc bắt đầu từ vài chục người. Khi đã có đội ngũ ban đầu đủ lớn, doanh nghiệp có nguồn tuyển dụng, kỹ sư có môi trường làm việc, còn hệ thống đào tạo có thêm lý do để bám sát nhu cầu thực tế.

“Việc phát triển từ 2.600 kỹ sư lên 10.000 kỹ sư dễ hơn nhiều so với việc đi từ 50 kỹ sư lên 2.600 kỹ sư”, ông nhấn mạnh.

Quan điểm này gắn với thông điệp rộng hơn của ông Albert Ting về Đổi mới 2.0. Theo Chủ tịch Phú Hưng, nếu giai đoạn trước của Việt Nam gắn nhiều với khu chế xuất, sản xuất và thu hút vốn đầu tư nước ngoài, thì giai đoạn mới cần dựa nhiều hơn vào khoa học – công nghệ, hội nhập, nền tảng pháp lý và vai trò của khu vực tư nhân.

Trong quá trình đó, con người là yếu tố trung tâm. Đây cũng là điểm ông Albert Ting nhiều lần nhấn mạnh khi đề cập đến cơ hội phát triển của Việt Nam trong giai đoạn mới.

“Nếu hỏi cơ hội của Đổi mới 2.0 nằm ở đâu, thì câu trả lời là ở con người Việt Nam: những con người có học vấn, chăm chỉ và có tinh thần làm việc rất tốt”, ông Albert Ting chia sẻ.

Với ngành bán dẫn, lợi thế này càng quan trọng. Thiết kế vi mạch là lĩnh vực dựa nhiều vào trí tuệ, tay nghề kỹ thuật cao và khả năng tích lũy kinh nghiệm trong thời gian dài.

Từ kinh nghiệm phát triển Phú Mỹ Hưng, ông Albert Ting cũng nhấn mạnh vai trò của môi trường sống, trường học, bệnh viện và các doanh nghiệp công nghệ trong việc thu hút nhân lực chất lượng cao.

Khi nhân lực tập trung, doanh nghiệp công nghệ có thêm lý do để hiện diện. Khi doanh nghiệp hiện diện nhiều hơn, cơ hội việc làm và nhu cầu đào tạo tiếp tục mở rộng, tạo thêm điều kiện để cụm thiết kế vi mạch phát triển theo thời gian.

Theo quan điểm của ông Albert Ting, bán dẫn Việt Nam không chỉ là câu chuyện thu hút thêm vốn đầu tư nước ngoài hay theo đuổi những nhà máy chế tạo rất tốn vốn. Trong tinh thần Đổi mới 2.0, thiết kế vi mạch có thể trở thành một hướng đi thực tế để Việt Nam bước sâu hơn vào kinh tế tri thức, dựa trên lợi thế con người, năng lực kỹ thuật và sự hình thành của các doanh nghiệp công nghệ cao.