Gần 300 cổ phiếu chuyển từ HNX sang HoSE: Nhà đầu tư hưởng lợi gì, cần lưu ý điều gì?

Ngày 30/9, Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam (VNX) thông báo lộ trình chuyển cổ phiếu niêm yết từ Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX) sang Sở Giao dịch Chứng khoán TP. HCM (HoSE).

Theo kế hoạch, ngày giao dịch cuối cùng của các cổ phiếu niêm yết thuộc diện chuyển giao trên HNX là 23/12/2026. Trong hai ngày 24 và 25/12/2026, các cổ phiếu này sẽ tạm ngừng giao dịch. Ngày giao dịch đầu tiên tại HoSE dự kiến là 28/12/2026. Trong thời gian tạm ngừng, hoạt động giao dịch trên HoSE và các thị trường khác do HNX tổ chức vẫn diễn ra bình thường theo quy định.

Việc tập trung gần 300 cổ phiếu về một sở giao dịch được kỳ vọng tạo ra những thay đổi đáng kể về cấu trúc thị trường, khả năng tiếp cận dòng vốn và hoạt động giao dịch. Tuy nhiên, tác động cụ thể đối với từng doanh nghiệp và nhà đầu tư vẫn phụ thuộc vào nhiều yếu tố.

Để làm rõ những tác động của thay đổi này, chúng tôi đã có cuộc trao đổi với ông Võ Văn Huy - Giám đốc Khách hàng cao cấp, CTCP Chứng khoán DNSE.

Việc gần 300 cổ phiếu được đưa về giao dịch tập trung tại HoSE sẽ thay đổi cấu trúc thị trường như thế nào? Nhà đầu tư được hưởng lợi gì?

Theo tôi, thay đổi lớn nhất nằm ở cấu trúc và cách thức tổ chức thị trường. Việc tập trung cổ phiếu niêm yết về HoSE giúp thống nhất quy tắc giao dịch, tạo thuận lợi cho nhà đầu tư trong quá trình theo dõi, so sánh doanh nghiệp và quản lý danh mục.

Cần hiểu rằng khoảng 463.000 tỷ đồng vốn hóa của nhóm cổ phiếu niêm yết trên HNX là giá trị đã tồn tại trên thị trường. Việc chuyển sàn không tạo ra lượng vốn mới tương ứng, cũng không làm thay đổi ngay năng lực kinh doanh của doanh nghiệp.

Lợi ích trước mắt đối với nhà đầu tư là giảm bớt sự khác biệt về biên độ, bước giá, loại lệnh và thời gian giao dịch giữa hai thị trường niêm yết. Về dài hạn, các cổ phiếu chuyển sang HoSE có cơ hội được nhiều nhà đầu tư, công ty chứng khoán và quỹ đầu tư quan tâm, theo dõi hơn. Nếu sự quan tâm này chuyển hóa thành giao dịch thực chất, thanh khoản có thể cải thiện, giúp hoạt động mua bán thuận lợi hơn.

Một cơ hội khác là các cổ phiếu sau khi chuyển sàn có thể được xem xét đưa vào các bộ chỉ số của HoSE nếu đáp ứng đầy đủ tiêu chí. Khi được lựa chọn vào những chỉ số mà quỹ ETF theo dõi, cổ phiếu có khả năng tiếp cận thêm dòng vốn. Tuy nhiên, chuyển sàn không đồng nghĩa với việc tự động được đưa vào chỉ số hay được các quỹ mua vào.

Tôi cho rằng quá trình này sẽ khiến cuộc cạnh tranh thu hút vốn trở nên rõ nét hơn. Những doanh nghiệp có nền tảng tốt sẽ có thêm cơ hội được thị trường nhận diện, trong khi các doanh nghiệp yếu khó duy trì sức hút chỉ nhờ câu chuyện chuyển sàn.

Biên độ thu hẹp từ 10% xuống 7% sẽ tác động như thế nào đến giá cổ phiếu và tâm lý giao dịch? Nhà đầu tư cần lưu ý điều gì?

Biên độ hẹp hơn giới hạn mức tăng hoặc giảm tối đa của giá cổ phiếu so với giá tham chiếu trong một phiên giao dịch thông thường. Điều này có thể khiến diễn biến giá trong ngày bớt đột ngột, nhưng không đồng nghĩa rủi ro đầu tư giảm tương ứng.

Khi xuất hiện thông tin có tác động lớn, giá cổ phiếu có thể cần nhiều phiên hơn để phản ánh đầy đủ thông tin. Áp lực mua hoặc bán chưa được giải tỏa trong phiên hiện tại có thể tiếp tục kéo dài sang những phiên tiếp theo. Với các cổ phiếu có thanh khoản thấp, tình trạng tăng trần nhưng không có bên bán hoặc giảm sàn nhưng thiếu bên mua có thể diễn ra trong nhiều phiên liên tiếp.

Do đó, nhà đầu tư không chỉ cần quan tâm đến mức giảm của cổ phiếu trong một phiên mà còn phải đánh giá khả năng bán ra khi muốn giảm rủi ro. Việc xác định trước mức cắt lỗ không bảo đảm lệnh sẽ được khớp nếu thị trường thiếu bên mua.

Nhà đầu tư nên rà soát tỷ trọng danh mục và mức sử dụng margin, đặc biệt với những cổ phiếu thường xuyên biến động mạnh. Các ngưỡng cắt lỗ và chốt lời cần được xác định dựa trên khả năng chịu đựng rủi ro, thanh khoản và luận điểm đầu tư, thay vì điều chỉnh máy móc theo biên độ mới.

Đồng thời, nhà đầu tư không nên gia tăng đòn bẩy chỉ vì cho rằng biên độ 7% sẽ khiến cổ phiếu an toàn hơn.

Cổ phiếu HNX có cơ hội được định giá lại sau khi chuyển sang HoSE không? Yếu tố nào quyết định mã nào thực sự hưởng lợi?

Cơ hội định giá lại là có, nhưng mức độ hưởng lợi sẽ phân hóa giữa các doanh nghiệp. Việc chuyển sàn mở rộng khả năng tiếp cận nhà đầu tư, còn triển vọng định giá lại bền vững hay không vẫn phụ thuộc vào chất lượng doanh nghiệp và mức giá hiện tại.

Theo tôi, có bốn yếu tố nhà đầu tư cần xem xét.

Thứ nhất là nền tảng kinh doanh, thể hiện qua khả năng tăng trưởng lợi nhuận, chất lượng tài sản và khả năng chuyển hóa lợi nhuận thành dòng tiền. Đây là cơ sở quan trọng nhất để dòng vốn có thể ở lại lâu dài.

Thứ hai là chất lượng quản trị và tính minh bạch thông tin. Những doanh nghiệp công bố thông tin đầy đủ, có chiến lược rõ ràng và bảo vệ quyền lợi cổ đông sẽ thuận lợi hơn trong việc tiếp cận nhà đầu tư tổ chức.

Thứ ba là thanh khoản và tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng. Một doanh nghiệp có vốn hóa lớn nhưng cổ phần tập trung cao, thanh khoản thấp vẫn có thể khiến các quỹ đầu tư gặp khó khăn khi giao dịch với quy mô đáng kể. Khả năng được đưa vào các bộ chỉ số còn phụ thuộc vào tiêu chí riêng của từng chỉ số.

Thứ tư là mức định giá và kỳ vọng đã phản ánh vào giá cổ phiếu. P/E hoặc P/B thấp hơn các doanh nghiệp cùng ngành không đủ để kết luận cổ phiếu đang rẻ chỉ vì được giao dịch trên HNX. Khoảng cách định giá có thể phản ánh sự khác biệt về triển vọng kinh doanh, chất lượng tài sản hoặc rủi ro quản trị.

Ngoài ra, nếu cổ phiếu đã tăng mạnh trước thời điểm chuyển sàn, nhà đầu tư cần tính đến khả năng xuất hiện áp lực chốt lời khi sự kiện hoàn tất. Chuyển sàn có thể là yếu tố hỗ trợ, nhưng tăng trưởng lợi nhuận và chất lượng doanh nghiệp mới là những yếu tố quyết định giá trị dài hạn.

Trong hai ngày tạm ngừng giao dịch và phiên đầu tiên tại HoSE, nhà đầu tư cần lưu ý những vấn đề kỹ thuật nào?

Trước hết, nhà đầu tư cần theo dõi thông báo chính thức về giá tham chiếu và biên độ giao dịch trong phiên đầu tiên. Không nên mặc định cổ phiếu chuyển sàn được áp dụng biên độ ±20% như cổ phiếu mới niêm yết, cũng không nên tự khẳng định sẽ áp dụng biên độ ±7% khi chưa có hướng dẫn cụ thể cho đợt chuyển giao. Các tiền lệ chuyển sàn trước đây chỉ có giá trị tham khảo.

Đối với giá tham chiếu, nhà đầu tư cần đối chiếu nguyên tắc xác định giá từ phiên giao dịch cuối cùng trên HNX, cách xử lý bước giá và các điều chỉnh liên quan đến quyền cổ đông nếu có. Giá trần và giá sàn cần được xác định theo thông báo chính thức và dữ liệu trên hệ thống giao dịch.

Một điểm đáng lưu ý là hai ngày tạm ngừng giao dịch 24 và 25/12 nối tiếp hai ngày cuối tuần. Như vậy, sau phiên giao dịch ngày 23/12, cổ phiếu sẽ trải qua bốn ngày theo lịch không giao dịch trước khi trở lại vào ngày 28/12. Trong khoảng thời gian này, thông tin doanh nghiệp và thị trường vẫn có thể xuất hiện, trong khi nhà đầu tư chưa thể mua bán để xử lý vị thế.

Về đặt lệnh, nhà đầu tư cần làm quen với quy định bước giá của HoSE, gồm 10 đồng đối với cổ phiếu có giá dưới 10.000 đồng, 50 đồng đối với cổ phiếu có giá từ 10.000 đồng đến dưới 50.000 đồng và 100 đồng đối với cổ phiếu có giá từ 50.000 đồng trở lên.

Đồng thời, nhà đầu tư cần nắm rõ hướng dẫn về các loại lệnh trên hệ thống KRX. HoSE hiện sử dụng lệnh MTL thay cho lệnh MP trước đây.

Trước phiên giao dịch đầu tiên, nhà đầu tư nên kiểm tra số lượng cổ phiếu được phép giao dịch, sức mua và trạng thái của các lệnh đặt trước hoặc lệnh điều kiện trên ứng dụng giao dịch. Không nên mặc định các lệnh này sẽ được chuyển tiếp nguyên trạng sang hệ thống mới hoặc địa điểm giao dịch mới.

Trong bối cảnh phiên đầu tiên có thể xuất hiện biến động mạnh, lệnh giới hạn giúp nhà đầu tư chủ động xác định mức giá chấp nhận mua hoặc bán.

Cuối cùng, cần phân biệt việc tạm ngừng giao dịch với hoạt động thanh toán. Các giao dịch phát sinh trước thời điểm chuyển giao cần được đối chiếu theo hướng dẫn của Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ chứng khoán Việt Nam (VSDC) và công ty chứng khoán về lịch nhận tiền, nhận chứng khoán cũng như khả năng bán cổ phiếu.

Đối với nhà đầu tư sử dụng margin, cần kiểm tra danh mục cho vay, tỷ lệ cho vay và nghĩa vụ lãi vay. Việc cổ phiếu tạm ngừng giao dịch không đồng nghĩa với việc nghĩa vụ trả nợ cũng được tạm dừng.