Gặp sự cố đổ sập hoàn toàn khối bê tông từ độ cao hàng chục mét, Việt Nam vẫn thành công hoàn thành siêu cầu 5.000 tỷ lập kỷ lục Đông Nam Á, hiện gánh 53.000 lượt xe/ngày đêm

Khánh thành và đưa vào khai thác năm 2010, cầu Cần Thơ là một trong những công trình giao thông quan trọng bậc nhất khu vực Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL). Không chỉ thay thế tuyến phà từng là điểm nghẽn giao thông kéo dài nhiều năm, cây cầu còn góp phần hình thành hành lang vận tải thông suốt giữa TP.HCM và các tỉnh miền Tây.

Công trình được khởi công ngày 25/9/2004, với tổng mức đầu tư gần 5.000 tỷ đồng, sử dụng nguồn vốn hỗ trợ phát triển chính thức (ODA) của Chính phủ Nhật Bản.'

Theo thiết kế, cầu Cần Thơ có kết cấu dây văng, phần cầu chính dài khoảng 2,75 km, tổng chiều dài toàn tuyến bao gồm đường dẫn đạt 15,85 km. Mặt cầu rộng 23,1 m, bố trí 4 làn xe cơ giới và hai lề dành cho người đi bộ. Hai trụ tháp cao 175,3 m tạo nên điểm nhấn kiến trúc nổi bật trên sông Hậu.

Đáng chú ý, cầu Cần Thơ từng giữ kỷ lục cầu dây văng có nhịp chính dài nhất Đông Nam Á, với chiều dài nhịp chính 550 m. Đây cũng là một trong những công trình cầu dây văng có quy mô lớn tại Việt Nam thời điểm hoàn thành.

Tuy nhiên, quá trình xây dựng công trình từng trải qua một biến cố đặc biệt nghiêm trọng.

Sáng 26/9/2007, khi dự án đang trong giai đoạn thi công, hai nhịp cầu dẫn phía bờ Vĩnh Long bất ngờ đổ sập, kéo theo hệ thống giàn giáo và khối bê tông từ độ cao hàng chục mét xuống mặt đất. Đây được xem là một trong những sự cố xây dựng nghiêm trọng nhất trong lịch sử ngành giao thông Việt Nam.

Sau sự cố, hoạt động thi công tại khu vực liên quan phải tạm dừng để phục vụ điều tra, kiểm tra và đánh giá lại các điều kiện kỹ thuật.

Kết luận điều tra xác định nguyên nhân chính xuất phát từ hiện tượng lún lệch đài móng của trụ tạm, khiến hệ kết cấu mất ổn định khi chịu tải. Các cơ quan chức năng cùng đơn vị tư vấn đã tiến hành rà soát thiết kế, điều kiện địa chất, hệ thống nền móng và biện pháp tổ chức thi công trước khi dự án được triển khai trở lại.

Dù tiến độ bị kéo dài, công trình cuối cùng đã hoàn thành và chính thức thông xe vào ngày 24/4/2010, đánh dấu bước ngoặt quan trọng đối với hạ tầng giao thông vùng ĐBSCL.

Việc đưa cầu Cần Thơ vào sử dụng đã chấm dứt hoạt động của bến phà Cần Thơ, giải quyết tình trạng ùn tắc kéo dài tại cửa ngõ giao thông quan trọng giữa hai bờ sông Hậu, đặc biệt trong các dịp lễ, Tết.

Từ đây, phương tiện vận tải có thể lưu thông liên tục trên Quốc lộ 1, góp phần rút ngắn thời gian di chuyển, giảm chi phí logistics và nâng cao hiệu quả vận chuyển hàng hóa giữa TP.HCM với các tỉnh miền Tây.

Đối với khu vực có thế mạnh về sản xuất nông nghiệp và thủy sản như ĐBSCL, việc cải thiện hạ tầng giao thông còn tạo điều kiện thuận lợi để hàng hóa tiếp cận thị trường tiêu thụ, giảm thời gian vận chuyển và nâng cao năng lực cạnh tranh.

Bên cạnh vai trò giao thông, cầu Cần Thơ cũng trở thành một trong những biểu tượng kiến trúc của vùng Tây Nam Bộ. Với hệ thống dây văng và hai trụ tháp nổi bật trên sông Hậu, công trình góp phần tạo nên diện mạo hiện đại cho đô thị Cần Thơ.

Sau hơn 16 năm khai thác, cầu Cần Thơ tiếp tục giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong mạng lưới giao thông liên vùng. Tuy nhiên, sự phát triển của hệ thống cao tốc và nhu cầu vận tải ngày càng lớn đang tạo thêm áp lực lên công trình.

Theo số liệu từ đơn vị thu phí cao tốc Trung Lương - Mỹ Thuận, lưu lượng phương tiện trên tuyến hiện đạt khoảng 30.300 lượt xe/ngày đêm. Trong khi đó, Quốc lộ 1, qua khu vực trạm thu phí BOT Cai Lậy (Đồng Tháp), ghi nhận khoảng 23.504 lượt xe/ngày đêm.

Như vậy, tổng lưu lượng phương tiện trên hai trục giao thông quan trọng kết nối TP.HCM với miền Tây đạt hơn 53.800 lượt xe/ngày đêm.

Mặc dù không phải toàn bộ lượng phương tiện này đều đi qua cầu Cần Thơ, số liệu cho thấy nhu cầu giao thông trên hành lang kết nối vùng ĐBSCL đang ở mức cao.

Đáng chú ý, sau khi cao tốc Mỹ Thuận - Cần Thơ được đưa vào khai thác, lượng phương tiện tập trung về khu vực cầu Cần Thơ tiếp tục gia tăng. Hiện các tuyến cao tốc kết nối qua khu vực vẫn phải sử dụng chung cầu Cần Thơ để vượt sông Hậu, khiến công trình trở thành một mắt xích quan trọng trong hệ thống giao thông liên vùng.

Dù cầu hiện hữu chưa rơi vào tình trạng quá tải, một số nút giao trên đường dẫn đã xuất hiện tình trạng ùn ứ, đặc biệt tại nút giao IC4 kết nối Quốc lộ 61C và nút giao IC3 kết nối Quốc lộ 91B.

Ở phía Vĩnh Long, lưu lượng phương tiện từ khu vực nút giao Chà Và hướng lên cầu cũng có xu hướng tăng, nhất là khi nhu cầu vận chuyển hàng hóa và đi lại giữa các địa phương ngày càng lớn.

Trong bối cảnh đó, việc đầu tư thêm một cây cầu vượt sông Hậu được xem là giải pháp cần thiết nhằm tăng năng lực thông hành, đồng thời giảm sự phụ thuộc vào cầu Cần Thơ hiện hữu.

Mới đây, Bộ Xây dựng đã phê duyệt chủ trương đầu tư dự án cầu Cần Thơ 2 và đường dẫn hai đầu cầu, với tổng mức đầu tư sơ bộ hơn 27.050 tỷ đồng.

Dự án có vai trò quan trọng trong việc hoàn thiện tuyến cao tốc Bắc - Nam phía Đông (CT.01), tăng cường kết nối với cao tốc Mỹ Thuận - Cần Thơ và các tuyến giao thông trọng điểm tại khu vực ĐBSCL.

Khi hoàn thành, cầu Cần Thơ 2 được kỳ vọng sẽ tạo thêm hướng vượt sông Hậu, từng bước tách dòng phương tiện lưu thông trên cao tốc khỏi các tuyến đường hiện hữu, qua đó giảm áp lực cho cầu Cần Thơ và các nút giao lân cận.

Không chỉ giải quyết nhu cầu giao thông trước mắt, công trình còn góp phần hoàn thiện mạng lưới cao tốc khu vực phía Nam, nâng cao năng lực vận tải, thúc đẩy hoạt động logistics và mở rộng không gian phát triển kinh tế cho các địa phương vùng ĐBSCL.

Nếu cầu Cần Thơ hiện hữu từng tạo nên bước ngoặt khi thay thế tuyến phà qua sông Hậu, thì cầu Cần Thơ 2 được kỳ vọng sẽ tiếp tục mở ra giai đoạn phát triển mới cho hạ tầng giao thông miền Tây, đáp ứng nhu cầu kết nối ngày càng lớn trong những năm tới.