Giá dầu lập đỉnh, doanh nghiệp trước nguy cơ ‘bào mòn’ biên lợi nhuận 4 tháng cuối năm

Tại talkshow “Giá dầu lập đỉnh 4 tháng, doanh nghiệp cần chuẩn bị gì?”, chuyên gia kinh tế TS Nguyễn Trí Hiếu cho rằng đà tăng của giá năng lượng đang tạo thêm áp lực đáng kể đối với mặt bằng giá trong nước, trong bối cảnh CPI đã ở sát mục tiêu lạm phát.

Theo chuyên gia, CPI tháng 8/2026 đã tăng 4,45%, trong khi lạm phát cơ bản trong 8 tháng đầu năm ở mức 4,24%. Khoảng cách không lớn này cho thấy áp lực giá không chỉ đến từ những nhóm hàng biến động mạnh như xăng dầu, điện hay thực phẩm.

“Giá xăng dầu có tác động lan tỏa đến các hàng hóa khác”, ông Hiếu phân tích.

Giá dầu tăng, chi phí không dừng ở cây xăng

Theo TS Nguyễn Trí Hiếu, tác động của giá xăng dầu có thể lan truyền qua nhiều vòng. Ở vòng đầu tiên, giá nhiên liệu tăng trực tiếp làm chi phí vận tải tăng. Với những doanh nghiệp phụ thuộc nhiều vào vận chuyển, khoản chi phí này nhanh chóng đi vào giá thành.

Nhưng tác động không dừng ở đó. Khi chi phí vận chuyển tăng, giá hàng hóa và nguyên vật liệu cũng có thể tăng theo. Doanh nghiệp tiếp tục phải đối mặt với chi phí đầu vào cao hơn, trong khi khả năng tăng giá bán lại phụ thuộc vào sức mua và mức độ cạnh tranh trên thị trường.

TS Nguyễn Trí Hiếu lấy ví dụ ngay cả một cửa hàng tạp hóa cũng chịu tác động. Khi giá xăng tăng, chi phí vận chuyển hàng hóa đến cửa hàng tăng lên, từ đó làm tăng giá thành hàng bán ra.

Từ vòng thứ hai, những biến động này tiếp tục lan sang mặt bằng giá chung và gây thêm sức ép lên CPI.

“Cứ thế vòng ba, vòng bốn tất cả những cái đó nó làm ảnh hưởng tới tình hình lạm phát CPI bình quân”, ông Hiếu nói.

Biên lợi nhuận có thể chịu sức ép

Với doanh nghiệp, điều đáng quan tâm không chỉ là giá nhiên liệu tăng bao nhiêu, mà là phần chi phí tăng thêm sẽ được hấp thụ như thế nào.

TS Nguyễn Trí Hiếu cho rằng doanh nghiệp cần đồng thời tính toán chi phí đầu vào, nguyên vật liệu, lãi suất ngân hàng, doanh thu, giá bán và giá thành phẩm. Bởi nếu chi phí đầu vào tăng nhưng doanh nghiệp không thể tăng giá bán tương ứng, phần chênh lệch sẽ trực tiếp gây sức ép lên lợi nhuận.

Đây là bài toán đặc biệt đáng chú ý với doanh nghiệp vừa và nhỏ, nhóm thường có sức chống chịu tài chính hạn chế hơn và dễ bị tác động khi chi phí đầu vào tăng.

Theo chuyên gia, doanh nghiệp cần lập kế hoạch cụ thể cho gần 4 tháng còn lại của năm, thay vì chỉ dựa trên các giả định chi phí trước đó.

“Nếu chi phí đầu vào nguyên vật liệu cũng như là tất cả những cái chi phí đầu vào kể cả lãi suất trả cho ngân hàng mà nếu mà tất cả những cái yếu tố đó mà tăng lên thì lợi nhuận trong cả năm như thế nào?”, ông Hiếu đặt vấn đề.

Doanh nghiệp vì vậy cần tính lại doanh thu, giá bán và giá thành phẩm trong bối cảnh chi phí đang có xu hướng tăng.

Áp lực lạm phát không còn nằm riêng ở giá dầu

TS Nguyễn Trí Hiếu cho rằng giá dầu tăng đang khiến bài toán kiểm soát lạm phát trở nên khó khăn hơn. CPI 8 tháng đã ở mức 4,45%, trong khi lạm phát cơ bản đạt 4,24%. Theo ông, nếu giá năng lượng toàn cầu và giá xăng dầu trong nước tiếp tục tăng cao, việc duy trì mục tiêu lạm phát sẽ trở nên khó khăn.

Đáng chú ý, chuyên gia nhận định giá xăng dầu không chỉ tác động trực tiếp lên CPI mà còn tạo hiệu ứng lan tỏa sang các nhóm hàng hóa khác.

“Giá xăng dầu đang làm bùng phát lạm phát trong năm nay”, ông Hiếu nhận định, đồng thời cho rằng nếu giá xăng dầu tiếp tục tăng cao, mục tiêu lạm phát có thể phải được xem xét, điều chỉnh phù hợp.

Trong bối cảnh đó, doanh nghiệp không thể chỉ chờ chi phí tăng mới phản ứng. Theo chuyên gia, cần theo dõi sát diễn biến giá dầu thế giới, giá xăng dầu trong nước và chủ động xây dựng các kịch bản chi phí cho những tháng cuối năm.

Không chỉ doanh nghiệp, TS Nguyễn Trí Hiếu cũng cho rằng mỗi cá nhân cần có kế hoạch tài chính phù hợp, bởi từ nay đến cuối năm giá cả hàng hóa có thể tiếp tục chịu áp lực, trong khi các thị trường như vàng và chứng khoán có thể biến động.

Với doanh nghiệp, bài toán của gần 4 tháng cuối năm vì vậy không chỉ là bán được bao nhiêu hàng, mà còn là giữ lại được bao nhiêu lợi nhuận sau khi chi phí đầu vào, vận chuyển và tài chính cùng chịu sức ép tăng.