Hơn một tháng nữa, sân bay hơn 60 năm của Việt Nam do Mỹ xây dựng sẽ khai thác thương mại đường băng số 2

Thêm một đường băng, mở rộng dư địa khai thác

Mốc 29/10 hiện nay đang được tỉnh Gia Lai đặt ra cho việc đưa đường cất hạ cánh số 2 tại Cảng hàng không Phù Cát vào khai thác thương mại. Để kịp thời điểm này, các hạng mục cuối cùng cùng hệ thống hồ sơ, nghiệm thu và thủ tục khai thác đang được khẩn trương hoàn thiện.

Nguồn tin trên báo Xây dựng cho hay, mới đây, UBND tỉnh Gia Lai đã yêu cầu Ban Quản lý dự án Giao thông và Dân dụng tỉnh rà soát toàn bộ công việc liên quan đến dự án, từ các hạng mục xây dựng đến hồ sơ, thủ tục cần thiết để bảo đảm đủ điều kiện khai thác vào 29/10 tới đây.

Theo chủ đầu tư, phần lớn khối lượng dự án đã hoàn thành, các đơn vị đang tập trung xử lý những phần việc còn lại, hoàn thiện hồ sơ nghiệm thu và chuẩn bị các điều kiện để đưa công trình vào vận hành. Các thủ tục liên quan đến an ninh hàng không và kế hoạch khai thác sân bay cũng được yêu cầu hoàn tất trong tháng 9/2026.

Dự án đường cất hạ cánh số 2 và các công trình đồng bộ tại khu bay Cảng hàng không Phù Cát có tổng mức đầu tư hơn 3.200 tỷ đồng, do Ban Quản lý dự án Giao thông và Dân dụng tỉnh Gia Lai làm chủ đầu tư.

Điểm đáng chú ý nằm ở năng lực khai thác được bổ sung sau khi công trình hoàn thành. Sân bay có thể khai thác các loại tàu bay Code C như Airbus A320, A321 và tương đương; trong trường hợp có nhu cầu, có thể tiếp nhận tàu bay Code E. Đây cũng là hướng phát triển đã được đặt ra trong quy hoạch Cảng hàng không Phù Cát. Quy hoạch được phê duyệt xác định sân bay đạt cấp 4C, công suất khoảng 5 triệu hành khách/năm và 12.000 tấn hàng hóa/năm vào năm 2030; đến năm 2050, các chỉ tiêu này được nâng lên 7 triệu hành khách/năm và 27.000 tấn hàng hóa/năm.

Đường băng chỉ là một phần quá trình nâng cấp sân bay Phù Cát

Nhìn trong tổng thể quy hoạch, đường cất hạ cánh số 2 là một phần của quá trình nâng cấp đồng bộ Cảng hàng không Phù Cát, thay vì chỉ đơn thuần bổ sung thêm một hạng mục tại khu bay.

Quy hoạch thời kỳ 2021-2030 xác định Phù Cát là cảng hàng không nội địa, đồng thời là sân bay dùng chung dân dụng và quân sự. Cùng với đường cất hạ cánh hiện hữu, đường cất hạ cánh số 2 được quy hoạch song song, cách đường cất hạ cánh hiện hữu 215m về phía Tây, có kích thước 3.048m x 45m.

Cùng với đó là định hướng nâng cao năng lực khai thác các công trình hàng không, trong đó có nhà ga và sân đỗ. Mục tiêu đến năm 2030 là đáp ứng quy mô 5 triệu lượt hành khách mỗi năm, trước khi tiếp tục mở rộng lên 7 triệu lượt vào năm 2050.

Vì vậy, việc đưa đường băng số 2 vào khai thác có thể nhìn nhận trong mối liên hệ với bài toán phát triển năng lực hàng không dài hạn của khu vực. Khi các hạng mục được đầu tư đồng bộ, sân bay có thêm điều kiện để tổ chức khai thác ổn định hơn và đáp ứng quy mô vận tải lớn hơn theo từng giai đoạn quy hoạch.

Đáng chú ý, cơ quan quản lý cũng đang thực hiện nhiệm vụ điều chỉnh quy hoạch Cảng hàng không Phù Cát trong năm 2026. Nội dung này bao gồm đánh giá hiện trạng khai thác, cập nhật các dự án đã và đang triển khai, rà soát dự báo nhu cầu vận tải hàng không và nghiên cứu phương án phát triển trong tương lai. Điều đó cho thấy câu chuyện của Phù Cát không dừng ở việc hoàn thành một công trình riêng lẻ. Hạ tầng sân bay đang được đặt trong bài toán lớn hơn về nhu cầu vận tải, phát triển kinh tế - xã hội địa phương và tổ chức không gian khai thác lâu dài.

Từ một căn cứ quân sự đến sân bay dân dụng

Theo tìm hiểu, Phù Cát cũng là một trong những sân bay có lịch sử khai thác đặc biệt. Sân bay được hình thành từ những năm 1960, từng là căn cứ không quân quan trọng trong thời kỳ chiến tranh. Sau năm 1975, nơi đây được sử dụng cho hoạt động huấn luyện phi công quân sự, trước khi khai thác các chuyến bay dân dụng từ năm 1984.

Hơn 60 năm sau thời điểm hình thành, hạ tầng tại đây đang bước sang một giai đoạn phát triển khác với việc tiếp tục đầu tư, mở rộng năng lực khai thác dân dụng.

Theo quy hoạch hiện hành, Phù Cát được xác định là sân bay cấp 4C và sân bay quân sự cấp I. Việc có thể khai thác các dòng tàu bay phổ biến như A320, A321, đồng thời có khả năng tiếp nhận Code E khi cần, tạo thêm dư địa cho sân bay trong tổ chức khai thác theo nhu cầu thực tế.

Trong bức tranh hạ tầng giao thông đang được đầu tư mạnh tại nhiều địa phương, việc nâng năng lực hàng không có ý nghĩa đặc biệt đối với khả năng kết nối. Với Phù Cát, đường cất hạ cánh số 2 vì thế không chỉ là một công trình mới trên mặt bằng sân bay, mà còn là một mắt xích trong quá trình nâng cấp năng lực vận tải hàng không của khu vực.

Nếu hoàn thành các điều kiện nghiệm thu, an ninh và khai thác đúng kế hoạch, ngày 29/10 sẽ đánh dấu thời điểm đường cất hạ cánh số 2 chính thức tham gia vào hoạt động thương mại, bổ sung năng lực cho một sân bay đang được định hướng phát triển với quy mô lớn hơn trong những thập kỷ tới.