Lãi suất huy động khó giảm, lãi vay chỉ còn dư địa hạ 0,3-0,5 điểm %: Kịch bản nào cho nửa cuối năm?

Thị trường tiền gửi đầu tháng 7 tiếp tục ghi nhận sự xuất hiện của các mức lãi suất "hai con số", song đi kèm là những điều kiện rất khắt khe về quy mô tiền gửi.

Khảo sát tại hơn 30 ngân hàng cho thấy, lãi suất huy động phổ biến hiện dao động quanh 5-6,5%/năm. Tuy nhiên, ở phân khúc khách hàng sở hữu lượng tiền gửi hàng trăm đến hàng nghìn tỷ đồng, một số ngân hàng vẫn duy trì các gói lãi suất đặc biệt lên tới 8-10%/năm.

Trong đó, PVcomBank đang dẫn đầu thị trường với mức lãi suất 10%/năm cho kỳ hạn 12-13 tháng, lĩnh lãi cuối kỳ. Tuy nhiên, khách hàng phải gửi tối thiểu 2.000 tỷ đồng tại quầy mới đủ điều kiện hưởng mức lãi suất này.

Đứng sau là MSB với lãi suất 9%/năm cho kỳ hạn 12-13 tháng, áp dụng với khoản tiền gửi từ 500 tỷ đồng trở lên. Nam A Bank cũng thuộc nhóm có lãi suất cao khi áp dụng mức 8,3%/năm cho kỳ hạn 24 tháng và 8,1%/năm cho kỳ hạn 36 tháng đối với khách hàng gửi từ 500 tỷ đồng trở lên sau khi được phê duyệt.

Trong khi đó, Vikki Bank niêm yết mức 7,9%/năm cho khoản tiền gửi từ 999 tỷ đồng, HDBank áp dụng lãi suất 7,2-7,6%/năm với khách hàng gửi từ 500 tỷ đồng, còn Cake by VPBank duy trì mức 7,2-7,4%/năm ở nhiều kỳ hạn từ 6-24 tháng.

Lãi suất huy động khó giảm sâu

Theo PGS.TS. Nguyễn Hữu Huân, Phó Chủ tịch Cơ quan điều hành Trung tâm Tài chính Quốc tế Việt Nam tại TP.HCM (VIFC-HCMC), xu hướng chủ đạo của lãi suất trong 6 tháng cuối năm sẽ là ổn định, song lãi suất huy động có thể tăng nhẹ tại một số kỳ hạn trung và dài hạn.

Ông cho rằng Ngân hàng Nhà nước hiện phải đồng thời cân bằng ba mục tiêu lớn gồm hỗ trợ tăng trưởng kinh tế, kiểm soát lạm phát và ổn định tỷ giá.

Trong bối cảnh Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) vẫn duy trì chính sách tiền tệ thận trọng, áp lực tỷ giá USD/VND chưa hoàn toàn biến mất, trong khi tín dụng được định hướng tăng trưởng cao, các ngân hàng sẽ cần tiếp tục gia tăng nguồn vốn trung và dài hạn để đáp ứng nhu cầu cho vay. Đây là nguyên nhân khiến lãi suất huy động khó quay trở lại vùng đáy như các năm trước.

Theo dự báo của ông Huân, lãi suất huy động có thể tăng thêm khoảng 0,2-0,5 điểm phần trăm tại một số ngân hàng quy mô nhỏ hoặc có tốc độ tăng trưởng tín dụng cao. Tuy nhiên, khả năng xảy ra một cuộc đua lãi suất trên diện rộng là không lớn vì thanh khoản toàn hệ thống vẫn ở trạng thái khá dồi dào.

Lãi suất cho vay còn dư địa giảm nhưng rất hạn chế

Ở chiều ngược lại, chuyên gia nhận định lãi suất cho vay nhiều khả năng vẫn duy trì xu hướng đi ngang hoặc giảm nhẹ đối với các lĩnh vực ưu tiên.

Theo ông Nguyễn Hữu Huân, dư địa giảm lãi suất vẫn còn nhưng không nhiều do ba yếu tố chính.

Thứ nhất, lãi suất điều hành hiện đã ở mức thấp, nếu tiếp tục hạ mạnh sẽ tạo thêm áp lực lên tỷ giá và dòng vốn trong bối cảnh Fed chưa bước vào chu kỳ nới lỏng mạnh. Thứ hai, chi phí huy động đầu vào của các ngân hàng không thể giảm mãi vì vẫn phải duy trì sức hấp dẫn đối với người gửi tiền, đồng thời đáp ứng các yêu cầu về thanh khoản và an toàn vốn theo chuẩn Basel.

Thứ ba, nợ xấu đang có xu hướng gia tăng. Khi rủi ro tín dụng tăng lên, các ngân hàng phải tăng trích lập dự phòng, từ đó thu hẹp khả năng tiếp tục giảm mạnh lãi suất cho vay.

Theo kịch bản cơ sở, lãi suất cho vay bình quân có thể giảm thêm khoảng 0,3-0,5 điểm phần trăm đối với các khách hàng có chất lượng tín dụng tốt và các lĩnh vực ưu tiên, nhưng khó kỳ vọng một đợt giảm mạnh 1-2 điểm phần trăm trên diện rộng như giai đoạn nền kinh tế cần kích thích đặc biệt.

"Nút thắt" của doanh nghiệp không còn là lãi suất

Đáng chú ý, ông Huân cho rằng trong bối cảnh hiện nay, lãi suất không còn là trở ngại lớn nhất của nền kinh tế.

Theo ông, nhiều doanh nghiệp hiện không thiếu khả năng tiếp cận vốn mà đang thiếu đơn hàng, thiếu thị trường và thiếu những cơ hội đầu tư đủ hấp dẫn. Vì vậy, việc tiếp tục giảm lãi suất sẽ chỉ mang lại hiệu quả hạn chế nếu không đi kèm các giải pháp thúc đẩy tổng cầu, đẩy nhanh đầu tư công, cải thiện môi trường kinh doanh và tháo gỡ các điểm nghẽn thể chế.

Đồng quan điểm, ông Nguyễn Quang Huy, CEO Khoa Tài chính - Ngân hàng, Trường Đại học Nguyễn Trãi, cho rằng mặt bằng lãi suất huy động trong nửa cuối năm nhiều khả năng tiếp tục ổn định và chỉ tăng nhẹ tại một số kỳ hạn tùy thuộc nhu cầu tín dụng cũng như diễn biến tỷ giá.

Ông nhận định dư địa giảm lãi suất cho vay vẫn còn nhưng không lớn. Việc điều hành cần hài hòa giữa mục tiêu hỗ trợ doanh nghiệp với yêu cầu giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát và bảo đảm an toàn hệ thống ngân hàng.

Về dài hạn, theo ông Huy, Việt Nam cần phát triển một cấu trúc tài chính cân bằng hơn, trong đó các ngân hàng tiếp tục tăng vốn điều lệ, nâng cao năng lực quản trị rủi ro, đồng thời phát triển mạnh thị trường chứng khoán, trái phiếu doanh nghiệp và các định chế đầu tư dài hạn nhằm giảm áp lực phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng.