Thanh tra Chính phủ: Chỉ nên kiểm tra 3 yếu tố, đừng 'cầu kỳ' khiến dự án mắc kẹt nhiều năm

Tại Hội thảo "Khơi thông nguồn vốn cho thị trường bất động sản bền vững", sáng 22/7, ông Trần Đăng Vinh, Vụ trưởng Vụ Pháp chế (Thanh tra Chính phủ) cho rằng muốn khơi thông dòng vốn cho thị trường bất động sản, phải cắt giảm các thủ tục không cần thiết để dự án đủ điều kiện pháp lý có thể triển khai nhanh hơn.

Tuy nhiên, nhiều năm qua việc triển khai pháp luật còn chậm, vẫn tồn tại không ít vi phạm, đặc biệt là tình trạng nhiều dự án bị kéo dài thủ tục trong nhiều năm.

Ông nhấn mạnh, doanh nghiệp phải tuân thủ đầy đủ các quy định pháp luật ngay từ đầu, từ yếu tố con người đến tài chính để hạn chế rủi ro phát sinh trong quá trình triển khai dự án.

"Như thế, chúng ta mới chủ động giảm được chi phí, làm sao có lợi cho người dân, không vì lợi nhuận quá cao mà ảnh hưởng đến lợi ích người dân", ông Vinh nói.

Thanh tra không chỉ để xử phạt

Vụ trưởng Vụ Pháp chế cho biết trên thực tế, nhiều dự án ban đầu chỉ tồn tại những vi phạm nhỏ nhưng do không được xử lý kịp thời đã tích tụ thành các sai phạm nghiêm trọng, khiến việc tháo gỡ sau này trở nên rất khó khăn.

"Nhiều dự án do tích tụ vi phạm dẫn đến càng ngày càng sai phạm nặng, khó xử lý."

Theo ông, hoạt động thanh tra hiện nay cần chuyển mạnh sang đánh giá bản chất các vướng mắc, phối hợp với Bộ Tài chính, Bộ Xây dựng và các cơ quan liên quan để đề xuất phương án xử lý phù hợp.

"Thông qua góc nhìn của thanh tra, làm sao hoàn thiện chính sách, pháp luật, xem các vấn đề về trình tự, thủ tục, phương pháp đã phù hợp hay chưa. Muốn tốt hơn nữa thì phải tiếp tục hoàn thiện. Trong vòng tròn đó, thanh tra giữ vai trò rất quan trọng trong việc gây dựng niềm tin", ông nói.

"Đối với doanh nghiệp, thời gian là vàng, là bạc"

Một trong những thông điệp được ông Trần Đăng Vinh nhấn mạnh là tiến độ xử lý thủ tục có ý nghĩa sống còn đối với doanh nghiệp.

Theo ông, việc thiếu cơ chế phối hợp đồng bộ giữa các cơ quan quản lý khiến nhiều dự án rơi vào tình trạng "loay hoay", làm chậm quá trình giải phóng nguồn lực.

"Đối với doanh nghiệp, thời gian là vàng, là bạc, là tài sản. Họ phải chịu áp lực vốn vay, lãi suất ngân hàng, cơ hội đầu tư và rất nhiều chi phí liên quan đến thời gian."

Từ thực tế đó, ông đề xuất cần giảm tối đa các thủ tục hành chính không cần thiết. Theo ông, quá trình xem xét một dự án hoặc một thửa đất chỉ nên tập trung vào ba tiêu chí cốt lõi gồm hồ sơ pháp lý, quy hoạch và giá cả.

"Cơ quan chức năng không nên quá 'cầu kỳ' dẫn đến việc làm lỡ mất cơ hội của nhà đầu tư. Doanh nghiệp cũng phải cam kết thực hiện đúng và tuân thủ các quy định của pháp luật", ông nhấn mạnh.

Cần cơ chế liên ngành ngay từ đầu

Để đẩy nhanh tiến độ xử lý các dự án, ông Vinh kiến nghị phải phân định rõ trách nhiệm, thẩm quyền cũng như thời hạn giải quyết của từng cơ quan.

Theo đó, cần xác định rõ cơ quan chủ trì, cơ quan phối hợp và mốc thời gian hoàn thành để tránh tình trạng đùn đẩy trách nhiệm khiến dự án kéo dài.

Ông cũng cho rằng việc kết nối và chia sẻ cơ sở dữ liệu giữa các lĩnh vực thanh tra, đất đai, đầu tư, xây dựng và ngân hàng cần được đẩy mạnh thông qua chuyển đổi số. Điều này sẽ giúp các cơ quan quản lý phát hiện sớm các vấn đề để hỗ trợ tháo gỡ.

Đối với những dự án phức tạp, liên quan nhiều cấp, nhiều ngành, ông đề xuất thiết lập cơ chế phối hợp liên ngành ngay từ giai đoạn đầu nhằm rút ngắn thời gian xử lý và tạo điều kiện tối đa cho doanh nghiệp.

Theo ông Vinh, trong quá trình hoàn thiện thể chế, cần có cách tiếp cận phù hợp đối với những sáng kiến, đổi mới trong thực tiễn. Những người dám nghĩ, dám làm cần được ghi nhận thay vì chỉ đánh giá trên kết quả cuối cùng.

Ông cũng cho rằng hoạt động thanh tra chuyên đề không chỉ nhằm phát hiện và xử lý sai phạm mà còn phải làm rõ nguyên nhân của các tồn tại, vướng mắc để đề xuất giải pháp tháo gỡ, đồng thời nhân rộng những mô hình hiệu quả.

Đặc biệt, ông nhấn mạnh bốn yêu cầu cốt lõi đối với hệ thống pháp luật gồm ổn định, minh bạch, đồng bộ và khả thi. Trong đó, tính khả thi là yếu tố quan trọng nhất hiện nay.

"Một hệ thống pháp luật được đánh giá là tốt không thể là một hệ thống tạo ra quá nhiều rào cản, khiến người thực hiện dễ dàng vướng mắc."

Ông cũng lưu ý cần phân biệt rõ các sai phạm mang tính chủ quan với những bất cập xuất phát từ cơ chế, chính sách hoặc quy định chưa theo kịp thực tiễn để có giải pháp xử lý phù hợp.

"Một quy định chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi phù hợp với thực tiễn, có thể triển khai được và không tạo gánh nặng về thời gian, chi phí tuân thủ cho người dân và doanh nghiệp", ông Vinh khẳng định.