TS. Phạm Viết Thuận: Lãi suất 15% là quá cao, không hạ nhiệt kịp thời khó tránh nguy cơ suy thoái
"Lãi suất khoảng 15% hiện nay là quá cao. Thậm chí có những khoản vay tại ngân hàng thương mại cổ phần lên tới 18% nhưng vẫn không thể giải ngân được. Đây là vấn đề rất đáng lo ngại", TS. Phạm Viết Thuận nói.
Nút thắt lớn nhất hiện nay vẫn là chi phí vốn
Trong bối cảnh thị trường bất động sản vẫn đang trong quá trình phục hồi, áp lực lãi suất đang trở thành rào cản lớn đối với doanh nghiệp và nền kinh tế.
Theo khảo sát thị trường, lãi suất vay mua nhà hiện dao động 8 - 10%/năm trong thời gian ưu đãi. Tuy nhiên, sau khi hết ưu đãi, nhiều khoản vay chuyển sang lãi suất thả nổi ở mức 11 - 15%/năm, làm gia tăng đáng kể áp lực tài chính đối với người mua nhà và doanh nghiệp bất động sản.
Nêu quan điểm, TS. Phạm Viết Thuận - Viện trưởng Viện Kinh tế Tài nguyên và Môi trường, khẳng định nền kinh tế vĩ mô của Việt Nam hiện nay vẫn đang duy trì được sự ổn định. Đặc biệt, sau khi mở rộng không gian phát triển, TP.HCM đang đứng trước cơ hội trở thành một trong những đô thị có quy mô lớn hàng đầu khu vực châu Á.
Theo ông, đây là thời điểm cần thúc đẩy đầu tư mạnh vào hạ tầng và bất động sản phục vụ phát triển dài hạn, nhất là trong giai đoạn từ nay đến năm 2030. Bên cạnh đó, việc phát triển nhà ở xã hội cũng cần được ưu tiên nhằm đáp ứng nhu cầu thực của người dân.
Tuy nhiên, vị chuyên gia cho rằng khó khăn lớn nhất hiện nay lại nằm ở bài toán vốn và lãi suất.
"Lãi suất khoảng 15% hiện nay là quá cao. Thậm chí có những khoản vay tại ngân hàng thương mại cổ phần lên tới 18% nhưng vẫn không thể giải ngân được. Đây là vấn đề rất đáng lo ngại", ông nói.
Theo tính toán của Viện Kinh tế Tài nguyên và Môi trường, tỷ suất lợi nhuận bình quân của nhiều ngành kinh tế hiện chỉ dao động từ 5,3 - 6,2%. Trong khi đó, chi phí vốn lên tới 15% khiến doanh nghiệp gần như không còn dư địa để đầu tư, mở rộng sản xuất kinh doanh.
TS. Phạm Viết Thuận cho rằng việc siết tín dụng bất động sản đã và đang tạo hiệu ứng lan tỏa sang nhiều lĩnh vực khác của nền kinh tế. Khi chi phí vốn tăng cao, không chỉ doanh nghiệp bất động sản chịu ảnh hưởng mà hàng chục nghìn ngành nghề liên quan cũng bị tác động dây chuyền.
"Nguyên vật liệu tăng, chi phí đầu vào tăng, nay cộng thêm áp lực lãi suất cao. Nếu không kịp thời điều hành chính sách lãi suất phù hợp, nguy cơ suy thoái và lạm phát hoàn toàn có thể xảy ra", ông cảnh báo.
Theo vị chuyên gia, bất động sản là lĩnh vực có chu kỳ đầu tư dài, nhiều dự án phải mất từ 5 - 10 năm mới hoàn thiện và đưa vào khai thác. Trong khi đó, việc duy trì mặt bằng lãi suất quá cao trong thời gian dài sẽ khiến dòng tiền doanh nghiệp bị bào mòn, làm gia tăng nguy cơ đổ vỡ dự án.
Ông dẫn chứng nhiều dự án chỉ riêng quá trình điều chỉnh quy hoạch đã kéo dài vài năm. Vì vậy, việc đánh giá hiệu quả đầu tư bất động sản không thể chỉ nhìn trong ngắn hạn hay theo từng niên độ tài chính.
"Nếu lãi suất tiếp tục phi mã như hiện nay thì khủng hoảng thị trường là điều đương nhiên", TS. Phạm Viết Thuận nhận định.
Đề xuất hỗ trợ lãi suất thay vì chỉ cho vay
Từ thực tế đó, ông kiến nghị Ngân hàng Nhà nước cần đóng vai trò chủ động hơn trong điều tiết thị trường tiền tệ, đồng thời có cơ chế phân loại và phân vùng tín dụng bất động sản thay vì áp dụng chính sách đồng loạt.
Theo ông, cần phân biệt rõ giữa đầu cơ bất động sản với nhu cầu nhà ở thực. Những người chưa sở hữu nhà ở cần được tạo điều kiện tiếp cận tín dụng, đặc biệt là đối tượng mua nhà ở xã hội.
Ông cũng cho rằng mục tiêu phát triển một triệu căn nhà ở xã hội sẽ gặp nhiều trở ngại nếu mặt bằng lãi suất tiếp tục neo cao như hiện nay.
"Một người chưa có nhà, có nhu cầu ở thực thì cần được hỗ trợ tiếp cận vốn. Không nên đánh đồng tất cả hoạt động liên quan đến bất động sản với đầu cơ", ông nhấn mạnh.
Đáng chú ý, TS. Phạm Viết Thuận đề xuất gói hỗ trợ 150.000 tỷ đồng nên được triển khai theo hướng hỗ trợ lãi suất cho doanh nghiệp và người mua nhà thay vì chỉ tập trung cho vay.
Theo ông, mục tiêu cuối cùng là bình ổn thị trường, giảm chi phí vốn cho doanh nghiệp và tạo điều kiện để người dân tiếp cận nhà ở. Đây cũng là giải pháp quan trọng để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế trong giai đoạn tới.
"Điều quan trọng nhất lúc này là bình ổn lãi suất và tháo gỡ các nút thắt cho chương trình phát triển nhà ở xã hội. Nếu không xử lý được bài toán lãi suất, rất khó để thị trường bất động sản phục hồi bền vững", TS. Phạm Viết Thuận nhấn mạnh.
