Từ cú sốc giá dầu đến mức giảm gần 50% của cổ phiếu Petrolimex: Thị trường đang lo ngại điều gì?

Giá xăng dầu trong nước giảm 10.000-20.000 đồng/lít

Từ 15h ngày 18/6, giá xăng E5 RON92 giảm còn 20.120 đồng/lít, trong khi xăng E10 RON95 còn 20.750 đồng/lít. So với vùng đỉnh thiết lập trong giai đoạn căng thẳng năng lượng trước đó, giá xăng đã giảm khoảng 10.000 đồng/lít, còn dầu diesel giảm hơn 21.000 đồng/lít.

Thông thường, giá nhiên liệu giảm được xem là tín hiệu tích cực đối với nền kinh tế khi giúp hạ chi phí vận tải, logistics và sản xuất. Với các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu, nhiều nhà đầu tư cũng có thể cho rằng mặt bằng giá thấp sẽ giúp giảm chi phí đầu vào.

Tuy nhiên, diễn biến trên thị trường chứng khoán lại phản ánh một góc nhìn khác.

Kết phiên 23/6, cổ phiếu PLX của Petrolimex đã giảm khoảng 46% so với đầu tháng 3 (còn dưới 38.000 đồng/cp), trở thành một trong những mã giảm mạnh nhất nhóm dầu khí trong giai đoạn giá năng lượng đảo chiều. Điều đáng chú ý là đà giảm của cổ phiếu diễn ra đồng thời với quá trình giá dầu và giá xăng trong nước liên tục hạ nhiệt.

Khác với các doanh nghiệp sản xuất, rủi ro lớn nhất đối với một nhà phân phối xăng dầu nằm ở hàng tồn kho.

Do đặc thù phải duy trì nguồn cung cho hệ thống kho bể, tổng kho và hàng nghìn cửa hàng bán lẻ trên cả nước, Petrolimex luôn phải dự trữ lượng hàng hóa rất lớn. Khi giá dầu tăng mạnh, lượng hàng tồn kho này có thể mang lại lợi nhuận đáng kể. Nhưng khi giá đảo chiều giảm nhanh, chính lượng hàng đó lại trở thành gánh nặng.

Petrolimex ngấm đòn tồn kho giá cao

Báo cáo tài chính quý I/2026 cho thấy Petrolimex ghi nhận khoản lỗ sau thuế 662 tỷ đồng, đánh dấu quý thua lỗ đầu tiên sau 4 năm. Theo giải trình của doanh nghiệp, nguyên nhân chủ yếu đến từ biến động giá dầu thế giới khiến giá trị hàng tồn kho giảm mạnh.

Trong giai đoạn thị trường năng lượng biến động, Petrolimex không chỉ phải nhập hàng với giá cao mà còn tăng cường dự trữ để đảm bảo nguồn cung trong nước. Sản lượng xuất bán tháng 3 đạt hơn 1,13 triệu m3/tấn, tăng khoảng 20% so với cùng kỳ. Doanh nghiệp đồng thời duy trì mức tồn kho gần 1 triệu m3/tấn, cao hơn thông lệ nhằm đáp ứng yêu cầu bảo đảm an ninh năng lượng.

Điều này khiến Petrolimex rơi vào tình huống mà giới đầu tư thường gọi là "kẹp tồn kho". Hàng hóa được mua vào ở vùng giá cao nhưng phải bán ra khi giá thị trường giảm nhanh, kéo theo áp lực trích lập dự phòng và suy giảm lợi nhuận.

Các con số trên bảng cân đối kế toán phần nào phản ánh rõ rủi ro này. Tính đến cuối quý I/2026, giá trị hàng tồn kho của Petrolimex tăng thêm hơn 22.000 tỷ đồng so với đầu năm, lên gần 36.300 tỷ. Trong khi đó, các khoản phải trả ngắn hạn tăng gần 35.000 tỷ đồng, cho thấy doanh nghiệp đã mở rộng đáng kể quy mô nhập hàng (mua chịu) trong giai đoạn giá dầu leo thang.

Từ góc nhìn thị trường, cú giảm gần 50% của cổ phiếu PLX vì thế không đơn thuần phản ánh kết quả kinh doanh của một quý. Điều mà nhà đầu tư lo ngại là độ nhạy rất lớn của lợi nhuận Petrolimex trước các biến động giá dầu ngắn hạn.

Khi giá năng lượng tăng mạnh, doanh nghiệp có thể hưởng lợi từ lượng hàng tồn kho giá thấp. Nhưng khi giá đảo chiều, hiệu ứng này cũng hoạt động theo chiều ngược lại. Với một doanh nghiệp đang nắm giữ hàng chục nghìn tỷ đồng hàng tồn kho như Petrolimex, mỗi biến động của giá dầu đều có thể nhanh chóng phản ánh lên báo cáo tài chính và tâm lý thị trường.

Nhìn rộng hơn, câu chuyện của PLX cho thấy một nghịch lý đáng chú ý trên thị trường năng lượng: Giá xăng dầu giảm sâu có thể là tin vui đối với người tiêu dùng, nhưng chưa chắc đã là tin tốt đối với doanh nghiệp đang là đầu tàu phân phối của Việt Nam khi nắm giữ lượng lớn hàng tồn kho được hình thành trong giai đoạn giá cao.

Chính nghịch lý đó đang trở thành một trong những yếu tố kéo cổ phiếu Petrolimex lao dốc mạnh hơn (hiện dưới các đường MA50-200) so với mức giảm của giá dầu trong những tháng gần đây.