Tuyến đường sắt cao tốc đầu tiên Việt Nam hơn 147.000 tỷ do Vingroup đầu tư sắp đạt cột mốc quan trọng

Tuyến đường sắt tốc độ cao Hà Nội - Quảng Ninh đang được các địa phương có dự án đi qua tập trung đẩy nhanh công tác giải phóng mặt bằng (GPMB), tạo quỹ đất sạch phục vụ triển khai. Tại Quảng Ninh, khối lượng mặt bằng cần xử lý lớn, liên quan trực tiếp đến hàng nghìn hộ dân và tổ chức. Địa phương đang bước vào giai đoạn nước rút với mục tiêu hoàn thành toàn bộ GPMB trước ngày 30/9/2026.

Dự án đường sắt tốc độ cao Hà Nội - Quảng Ninh được khởi công ngày 12/4/2026, do Công ty CP Đầu tư và Phát triển đường sắt cao tốc VinSpeed thuộc Tập đoàn Vingroup làm chủ đầu tư, là tuyến đường sắt tốc độ cao đầu tiên của Việt Nam, được kỳ vọng tạo động lực phát triển mới và tăng cường liên kết vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ.

Tuyến có tổng chiều dài khoảng 120km, đi qua Hà Nội, Bắc Ninh, Hải Phòng và Quảng Ninh, với tổng mức đầu tư hơn 147.300 tỷ đồng, chưa bao gồm chi phí GPMB. Riêng đoạn qua Quảng Ninh có tổng vốn đầu tư khoảng 48.100 tỷ đồng. Theo phương án được đề xuất, tuyến đường dài khoảng 17,48km qua Hà Nội, 30,41km qua Bắc Ninh, 33,02km qua Hải Phòng và 40,17km qua Quảng Ninh.

Trong tổng chiều dài hơn 121km của toàn tuyến, khoảng 116km được xây dựng trên cao và khoảng 4km đi trên mặt đất. Dự án dự kiến xây dựng 9 cầu vượt sông cùng 11 cầu cạn vượt đường sắt và các tuyến giao thông hiện hữu. Tốc độ thiết kế trên tuyến chính đạt 350km/h, riêng đoạn qua Hà Nội có tốc độ thiết kế 120km/h. Khi hoàn thành, thời gian di chuyển bằng tàu cao tốc từ Hà Nội đến Hạ Long dự kiến chỉ còn khoảng 23 phút.

Toàn tuyến được bố trí 5 nhà ga gồm Cổ Loa, Gia Bình, Ninh Xá, Yên Tử và Hạ Long Xanh. Trong đó, ga Cổ Loa đặt tại khu vực Trung tâm Hội chợ triển lãm Quốc gia, xã Đông Anh, Hà Nội, có diện tích khoảng 35,58ha. Ga Gia Bình tại xã Lâm Thao, Bắc Ninh có diện tích khoảng 7,48ha; ga Ninh Xá tại phường Bắc An Phụ, Hải Phòng rộng khoảng 7,14ha. Hai nhà ga còn lại là Yên Tử và Hạ Long Xanh nằm trên địa bàn Quảng Ninh.

Theo phương án khai thác được VinSpeed công bố, mỗi đoàn tàu dự kiến gồm 7-8 toa, sức chứa khoảng 600 hành khách. Tàu hoạt động từ 6h đến 24h mỗi ngày, tương đương 18 giờ. Chủ đầu tư dự kiến đưa vào khai thác 16 đoàn tàu, bao gồm cả tàu dự phòng.

Trong năm đầu tiên vận hành, dự kiến vào năm 2028, thời gian giãn cách giữa các chuyến vào giờ cao điểm khoảng 60 phút. Tần suất khai thác sẽ được nâng dần theo nhu cầu đi lại. Khoảng cách giữa các chuyến dự kiến giảm xuống còn 30 phút vào năm 2030, 20 phút vào năm 2035, 15 phút vào năm 2040 và 12 phút vào năm 2045.

Lượng hành khách cũng được dự báo tăng theo thời gian. Năm đầu khai thác, tuyến có thể phục vụ hơn 668.000 lượt khách; đến năm 2030 dự kiến đạt khoảng 1,49 triệu lượt và tăng lên khoảng 3,38 triệu lượt vào năm 2040.

Với tốc độ thiết kế lên tới 350km/h và thời gian di chuyển Hà Nội - Hạ Long dự kiến chỉ khoảng 23 phút, tuyến đường sắt được kỳ vọng mở ra phương thức vận tải tốc độ cao, tăng cường kết nối Hà Nội với Bắc Ninh, Hải Phòng và Quảng Ninh. Dự án cũng được kỳ vọng tạo thêm động lực liên kết vùng, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội tại các địa phương nằm trên hành lang tuyến, đồng thời hình thành một trục giao thông mới kết nối các trung tâm kinh tế quan trọng của khu vực phía Bắc.

Quảng Ninh đã GPMB gần một nửa diện tích

Trên địa bàn thành phố Quảng Ninh, dự án có 194,41ha đất cần thực hiện GPMB, liên quan 1.629 hộ gia đình, cá nhân và 19 tổ chức tại 7 phường. Tính đến ngày 11/9/2026, đã có 96,62ha được GPMB, đạt 49,7%. Diện tích đã bàn giao cho nhà đầu tư đạt 175,62ha trên tổng số 273,41ha mặt bằng cần bàn giao. Hai phường Tuần Châu và Mạo Khê đã hoàn thành công tác GPMB. Tại các địa phương còn lại, các phần việc chưa hoàn thành đang tiếp tục được tập trung xử lý.

Để kiểm soát tiến độ, thành phố đã thành lập Tổ công tác triển khai GPMB dự án do Chủ tịch UBND thành phố làm Tổ trưởng. Các sở, ngành được phân công cán bộ phụ trách từng địa bàn, phối hợp với các phường để kịp thời nắm tình hình, xử lý khó khăn, vướng mắc phát sinh. 7/7 phường có dự án đi qua cũng đã thành lập Ban Chỉ đạo GPMB, phân công nhiệm vụ cụ thể cho từng đơn vị, từng bộ phận liên quan. Cơ chế phối hợp giữa các sở, ngành và địa phương được duy trì thường xuyên nhằm rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ, đặc biệt với các nội dung liên quan đến xác định nguồn gốc đất, lập, thẩm định và phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư.

Trong giai đoạn nước rút, các địa phương được yêu cầu xây dựng kế hoạch chi tiết theo tuần, chủ động tăng cường nhân lực, bám sát từng nhóm hồ sơ và thường xuyên cập nhật tiến độ. Những trường hợp đủ điều kiện phải được hoàn thiện, chuyển thẩm định, phê duyệt và chi trả ngay. Đối với các hồ sơ còn vướng mắc, địa phương phải phân loại, xác định rõ nguyên nhân để phối hợp tháo gỡ, không để kéo dài làm ảnh hưởng đến tiến độ chung.

Thành phố đồng thời yêu cầu người đứng đầu cấp ủy, chính quyền địa phương chịu trách nhiệm trực tiếp về tiến độ GPMB trên địa bàn. Mục tiêu đặt ra là hoàn thành toàn bộ công tác GPMB trước ngày 30/9/2026.

Đồng thuận của người dân là yếu tố quan trọng

Cùng với yêu cầu về tiến độ, quá trình GPMB phải bảo đảm công khai, minh bạch, đúng quy định; kịp thời tiếp nhận và giải quyết các kiến nghị chính đáng của người dân. Đây được xem là cơ sở để hạn chế phát sinh vướng mắc, tạo sự đồng thuận và đẩy nhanh quá trình bàn giao mặt bằng.

Với một công trình quy mô lớn, đi qua nhiều địa bàn và liên quan trực tiếp đến hàng nghìn hộ dân, sự phối hợp giữa các cấp, ngành, địa phương cùng sự đồng thuận của người dân có vai trò quan trọng đối với tiến độ GPMB.

Sau khi hoàn thành, tuyến đường sắt tốc độ cao Hà Nội - Quảng Ninh được kỳ vọng tạo thêm một trục giao thông tốc độ cao kết nối Hà Nội với Bắc Ninh, Hải Phòng và Quảng Ninh, qua đó tăng cường liên kết giữa các trung tâm kinh tế, đô thị và du lịch trên hành lang tuyến.