GS.TS Hoàng Văn Cường: Nhiều DN bỏ sản xuất, lao vào bất động sản vì lãi một thương vụ đất bằng 10 năm mở nhà máy
Một doanh nghiệp mất 10 năm xây nhà máy chưa chắc lãi bằng một thương vụ đất. Theo GS.TS Hoàng Văn Cường, đây là thực trạng đáng lo ngại khi dòng tiền ngày càng bị hút vào bất động sản thay vì công nghệ, sản xuất và đổi mới sáng tạo.
Khoảng 25,5% tổng dư nợ tín dụng của nền kinh tế hiện đang nằm trong lĩnh vực bất động sản. Con số này đồng nghĩa cứ 4 đồng vốn tín dụng thì có 1 đồng chảy vào bất động sản.
Tuy nhiên, theo GS.TS Hoàng Văn Cường, Ủy viên Ủy ban Tài chính - Ngân sách của Quốc hội, không thể vội kết luận nền kinh tế đang "nghiện đất" hay dòng vốn đang bị lệch pha chỉ dựa vào tỷ lệ này. Ông cho rằng cần nhìn sâu vào bản chất dòng tiền đang đi đâu.
"Nếu vốn chảy vào phát triển hạ tầng đô thị, trung tâm thương mại, khu vui chơi, nhà ở xã hội hay các công trình phục vụ phát triển kinh tế thì đó là tín hiệu tích cực, bởi bất động sản lúc này đang đóng vai trò nền tảng cho tăng trưởng", ông nói.
Tuy nhiên, điều đáng lo là khi dòng tiền tập trung vào các phân khúc bất động sản cao cấp nhằm mục đích đầu cơ, tích trữ tài sản thay vì phục vụ nhu cầu sử dụng thực.
Theo ông, hiện nay nhiều người coi bất động sản là "két sắt giữ tiền" an toàn hơn cả vàng.
"Người ta mua bất động sản rồi để không, không khai thác, không sử dụng nhưng vẫn kỳ vọng giá tăng. Nếu dòng tiền tiếp tục đổ mạnh vào nhóm tài sản này thì nguy cơ hình thành bong bóng là hoàn toàn có thể xảy ra", ông cảnh báo.
Đáng chú ý, GS Hoàng Văn Cường cho rằng bất động sản đang tạo ra một nghịch lý lớn trong nền kinh tế: đầu tư đất đai mang lại lợi nhuận cao hơn đầu tư sản xuất.
Ông dẫn thực tế nhiều doanh nghiệp dành cả thập kỷ xây dựng nhà máy, phát triển sản xuất nhưng lợi nhuận thu về vẫn không bằng khoản chênh lệch từ một thương vụ đất.
"Hệ quả là rất nhiều doanh nghiệp dần chuyển hướng sang bất động sản. Thậm chí hiện nay không ít tập đoàn đang lấy lợi nhuận từ bất động sản để nuôi các ngành nghề kinh doanh khác", ông nói.
Theo vị chuyên gia, điều này khiến nguồn lực xã hội bị phân bổ sai lệch. Thay vì đầu tư vào công nghệ, đổi mới sáng tạo hay mở rộng sản xuất, doanh nghiệp lại ưu tiên tích lũy đất đai. Ngay cả những doanh nghiệp được lựa chọn giữa thuê đất trả tiền hàng năm và trả tiền một lần cũng thường chọn phương án sở hữu quyền sử dụng đất dài hạn vì kỳ vọng giá đất tăng.
"Đáng lẽ nguồn tiền đó phải được dùng để mua máy móc, đầu tư công nghệ, mở rộng sản xuất thì nay lại dồn vào việc giữ đất", ông nhận định.
Theo GS Hoàng Văn Cường, nếu xu hướng này kéo dài, nền kinh tế sẽ phải đối mặt với nhiều hệ lụy.
Thứ nhất là suy giảm động lực đổi mới sáng tạo khi đầu tư đất đai hấp dẫn hơn đầu tư sản xuất. Thứ hai là vốn tín dụng bị cạnh tranh gay gắt giữa bất động sản và các lĩnh vực sản xuất kinh doanh. Thứ ba là nguy cơ bất bình đẳng gia tăng khi người sở hữu nhiều bất động sản tiếp tục giàu lên nhờ giá đất tăng, trong khi người có nhu cầu ở thực ngày càng khó tiếp cận nhà ở.
"Nhà ở phải là nơi để ở. Nếu bất động sản trở thành công cụ đầu cơ và tích lũy tài sản chủ yếu thì đó là dấu hiệu không tốt cho nền kinh tế", ông nhấn mạnh.
Theo GS Hoàng Văn Cường, Việt Nam cần sớm phát triển các công cụ thuế nhằm hạn chế đầu cơ, đồng thời mở rộng các kênh đầu tư khác để dòng tiền quay trở lại khu vực sản xuất, công nghệ và đổi mới sáng tạo - những lĩnh vực tạo ra giá trị gia tăng thực cho nền kinh tế.
