NHNN muốn ‘nới trần’ cho vay, nhóm ngân hàng nào sẽ thắng lớn?

"Cởi trói" nguồn vốn cho hệ thống ngân hàng

Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đang lấy ý kiến đối với dự thảo sửa đổi, bổ sung Thông tư 22/2019/TT-NHNN quy định các tỷ lệ bảo đảm an toàn trong hoạt động của tổ chức tín dụng.

Điểm đáng chú ý nhất là đề xuất đưa tỷ lệ tối đa nguồn vốn ngắn hạn được sử dụng để cho vay trung và dài hạn (SMLR) trở lại mức 40%, tương đương giai đoạn 2020 - 2021. Trước đó, tỷ lệ này đã liên tục được siết giảm và duy trì ở mức 30% kể từ tháng 10/2023 nhằm hạn chế rủi ro chênh lệch kỳ hạn trong hệ thống ngân hàng.

Trong bối cảnh áp lực thanh khoản đang gia tăng và mục tiêu tăng trưởng kinh tế ở mức cao, đề xuất của NHNN được xem là bước đi linh hoạt nhằm hỗ trợ thị trường vốn và tạo điều kiện cho dòng tín dụng chảy mạnh hơn vào nền kinh tế.

Theo đánh giá của Công ty Chứng khoán KB Việt Nam (KBSV), ngành ngân hàng sẽ hưởng lợi trên hai phương diện quan trọng nhất là cải thiện biên lãi ròng (NIM) và mở rộng tăng trưởng tín dụng.

Khi được phép sử dụng nhiều hơn nguồn vốn ngắn hạn có chi phí thấp để cho vay trung và dài hạn, các ngân hàng sẽ giảm đáng kể áp lực huy động vốn dài hạn hoặc phát hành giấy tờ có giá với lãi suất cao. Điều này giúp tối ưu chi phí vốn, qua đó cải thiện lợi nhuận.

Bên cạnh đó, dư địa tín dụng được mở rộng sẽ tạo điều kiện để các ngân hàng tăng tốc giải ngân cho các lĩnh vực trọng điểm như hạ tầng, đầu tư công, sản xuất kinh doanh và các dự án phát triển kinh tế quy mô lớn.

Động thái này càng trở nên đáng chú ý khi mặt bằng lãi suất trên thị trường liên ngân hàng thời gian qua liên tục chịu áp lực. Có thời điểm vào cuối tháng 5, lãi suất qua đêm trên thị trường liên ngân hàng đã tăng lên quanh mức 7%/năm, phản ánh nhu cầu vốn ngắn hạn gia tăng trong hệ thống.

Những ngân hàng nào hưởng lợi nhiều nhất?

Theo KBSV, nhóm được hưởng lợi rõ nét nhất sẽ là các ngân hàng hội tụ đồng thời ba yếu tố: tỷ lệ SMLR đang tiệm cận mức trần 30%, nguồn vốn giá rẻ (CASA) lớn và tỷ trọng cho vay trung - dài hạn cao.

Ở nhóm có tỷ lệ SMLR cao hiện nay, những cái tên nổi bật gồm MBBank, VPBank, Techcombank, VietinBank và MSB. Đây là các ngân hàng sẽ có thêm dư địa đáng kể nếu giới hạn được nâng lên.

Trong khi đó, Techcombank, SHB và TPBank là những ngân hàng có danh mục cho vay trung và dài hạn chiếm tỷ trọng lớn hơn mặt bằng chung, nhờ đó được hưởng lợi trực tiếp khi khả năng cung ứng vốn được mở rộng.

Xét về lợi thế nguồn vốn giá rẻ, MBBank, Vietcombank, Techcombank và ACB tiếp tục nằm trong nhóm dẫn đầu toàn ngành nhờ tỷ lệ CASA cao. Đây là yếu tố đặc biệt quan trọng bởi CASA càng lớn thì chi phí huy động càng thấp, giúp ngân hàng tối đa hóa lợi ích khi được phép sử dụng nguồn vốn ngắn hạn cho các khoản vay có kỳ hạn dài hơn.

Nếu xét trên tổng thể các tiêu chí, Techcombank và MBBank được đánh giá là hai trong số những ngân hàng có khả năng hưởng lợi nổi bật nhất từ đề xuất sửa đổi lần này.

Cơ hội đi kèm áp lực quản trị rủi ro

Dù mang lại nhiều lợi ích cho tăng trưởng tín dụng và lợi nhuận, việc gia tăng sử dụng vốn ngắn hạn cho vay trung - dài hạn cũng làm dấy lên những lo ngại về mất cân đối kỳ hạn.

Về bản chất, ngân hàng đang dùng nguồn vốn có thời gian huy động ngắn để tài trợ cho các khoản vay kéo dài nhiều năm. Nếu dòng tiền huy động biến động mạnh hoặc xuất hiện áp lực rút tiền hàng loạt, rủi ro thanh khoản có thể gia tăng.

Chính vì vậy, đề xuất nới tỷ lệ SMLR đồng thời đặt ra yêu cầu cao hơn đối với năng lực quản trị tài sản - nguồn vốn (ALM), quản trị thanh khoản và năng lực vốn của các tổ chức tín dụng.

Đây cũng là giai đoạn ngành ngân hàng đang phải thích ứng với các chuẩn mực quản trị rủi ro ngày càng chặt chẽ theo định hướng tiệm cận Basel III.

Theo đánh giá của nhiều chuyên gia, bức tranh lợi nhuận ngân hàng năm 2026 nhiều khả năng sẽ tiếp tục phân hóa mạnh. Những ngân hàng sở hữu chất lượng tài sản tốt, tỷ lệ CASA cao, nền tảng vốn vững chắc và khả năng kiểm soát rủi ro hiệu quả sẽ tận dụng được cơ hội từ chính sách mới để tăng trưởng vượt trội.

Ngược lại, các ngân hàng quy mô nhỏ, áp lực nợ xấu lớn và chi phí vốn cao có thể không hưởng lợi nhiều, thậm chí đối mặt với thách thức lớn hơn khi cạnh tranh huy động vốn ngày càng gay gắt.

Nếu được thông qua, việc nâng tỷ lệ vốn ngắn hạn cho vay trung và dài hạn lên 40% sẽ là cú hích quan trọng đối với ngành ngân hàng. Tuy nhiên, lợi ích sẽ không chia đều cho tất cả, mà chủ yếu thuộc về những nhà băng có nguồn vốn giá rẻ dồi dào, chất lượng tài sản tốt và năng lực quản trị rủi ro vượt trội.