Bộ Công Thương tính bỏ cơ chế điều hành giá theo tuần, cây xăng sắp được tự quyết giá bán?
Một trong những bất cập lớn nhất của cơ chế điều hành hiện nay là giá xăng dầu thế giới biến động liên tục từng ngày, trong khi giá bán lẻ trong nước thông thường chỉ được điều chỉnh vào thứ Năm hằng tuần.
Giá xăng dầu trong nước có thể sắp thay đổi cách điều hành khi doanh nghiệp đầu mối được tự quyết giá bán thay vì chờ kỳ điều chỉnh hằng tuần. Theo cơ quan quản lý, cơ chế mới sẽ giúp bám sát biến động thị trường, giảm tình trạng bán lỗ và duy trì chiết khấu cho hệ thống bán lẻ.
Thông tin được ông Nguyễn Khắc Hiếu, Phó Trưởng phòng Quản lý năng lượng (Sở Công Thương TP.HCM), chia sẻ tại họp báo kinh tế - xã hội TP.HCM chiều 23/7.
Theo ông Hiếu, một trong những bất cập lớn nhất của cơ chế điều hành hiện nay là giá xăng dầu thế giới biến động liên tục từng ngày, trong khi giá bán lẻ trong nước thông thường chỉ được điều chỉnh vào thứ Năm hằng tuần.
Điều này khiến nhiều doanh nghiệp đầu mối rơi vào tình thế khó khăn nếu giá dầu thế giới tăng mạnh ngay sau một kỳ điều hành. Họ phải chờ gần một tuần mới được điều chỉnh giá bán, đồng nghĩa với việc phải gánh phần chênh lệch trong thời gian đó.
Không chỉ doanh nghiệp đầu mối chịu áp lực, hệ thống bán lẻ cũng bị ảnh hưởng khi mức chiết khấu thu hẹp đáng kể.
"Có thời điểm chiết khấu bằng 0 hoặc rất thấp, cửa hàng bán lẻ phải chịu lỗ nhưng theo quy định vẫn không được đóng cửa", ông Hiếu cho biết.
Trong khi đó, các cửa hàng vẫn phải chi trả hàng loạt chi phí cố định như tiền thuê mặt bằng, điện, nhân công, vận chuyển và duy trì hoạt động.
Dự kiến trao quyền định giá cho doanh nghiệp đầu mối
Để xử lý bất cập trên, Bộ Công Thương đang hoàn thiện dự thảo nghị định mới về kinh doanh xăng dầu theo hướng trao thêm quyền chủ động định giá cho thương nhân đầu mối.
Theo đó, thay vì chờ cơ quan quản lý công bố giá trong từng kỳ điều hành như hiện nay, doanh nghiệp sẽ tự tính toán và công bố giá bán dựa trên các nguyên tắc, công thức và các yếu tố chi phí do Nhà nước quy định.
Nhà nước vẫn giữ vai trò xây dựng khung tính giá, tiếp nhận kê khai, giám sát và thanh tra việc thực hiện. Nếu quy định mới được thông qua, giá xăng giữa các hệ thống phân phối có thể không còn đồng nhất, đồng thời được điều chỉnh nhanh hơn khi giá dầu thế giới biến động, thay vì cùng chờ đến kỳ điều hành kế tiếp.
Theo đại diện Sở Công Thương TP.HCM, cơ chế này sẽ giúp doanh nghiệp hạn chế tình trạng bán dưới giá vốn khi thị trường thế giới tăng mạnh, từ đó có điều kiện duy trì mức chiết khấu hợp lý cho các cửa hàng bán lẻ.
Nhà nước vẫn giữ hai "van điều tiết"
Trao quyền định giá cho doanh nghiệp không đồng nghĩa Nhà nước rút khỏi hoạt động điều hành thị trường.
Theo ông Hiếu, chính sách thuế và Quỹ Bình ổn giá xăng dầu vẫn sẽ là hai công cụ quan trọng để giảm tác động của các cú sốc giá đối với người tiêu dùng.
Lấy kỳ điều hành lúc 15h ngày 23/7 làm ví dụ, ông cho biết nếu áp dụng đầy đủ biến động của giá thế giới, giá xăng E10 có thể phải tăng gần 2.000 đồng/lít.
Tuy nhiên, nhờ sử dụng Quỹ Bình ổn khoảng 1.000 đồng/lít, mức tăng thực tế chỉ còn khoảng 900 đồng/lít, đưa giá bán lên hơn 21.400 đồng/lít.
"Khi giá xăng dầu thế giới tăng quá cao, chúng ta có xu hướng đưa thuế về 0 và sử dụng Quỹ Bình ổn. Khi giá thế giới ổn định hoặc giảm xuống thì sẽ điều chỉnh trở lại. Nhà nước điều hành thuế dựa trên cơ chế đó để giá cả linh hoạt hơn", ông Hiếu nói.
Theo kế hoạch, Bộ Công Thương sẽ tiếp tục lấy ý kiến các địa phương và doanh nghiệp trong hệ thống phân phối trước khi hoàn thiện nghị định. Đại diện Sở Công Thương TP.HCM kỳ vọng văn bản có thể được ban hành vào đầu tháng 8.
Liên quan đến tình hình cung ứng xăng dầu, ông Hiếu cho biết TP.HCM hiện tiêu thụ bình quân khoảng 13.000 tấn xăng dầu mỗi ngày, với 1.176 cửa hàng bán lẻ, 65 thương nhân phân phối, 12 doanh nghiệp đầu mối và 2 đơn vị sản xuất.
Từ khi thị trường năng lượng thế giới biến động mạnh vào tháng 3, Sở Công Thương đã tăng cường theo dõi nguồn cung. Mỗi khi nhận được phản ánh về nguy cơ gián đoạn bán hàng, lực lượng quản lý thị trường được yêu cầu kiểm tra trong vòng 1-2 giờ.
Đến nay, thành phố hầu như chưa ghi nhận trường hợp cửa hàng tự ý đóng cửa do thiếu nguồn cung.
Đối với việc chuyển đổi sang kinh doanh xăng sinh học E10 từ ngày 1/6, gần 100% cửa hàng bán lẻ trên địa bàn đã hoàn tất chuyển đổi. Sau gần hai tháng triển khai, cơ quan chức năng chưa phát hiện tình trạng thiếu xăng E10, đồng thời cũng chưa nhận phản ánh đáng kể về chất lượng nhiên liệu hay việc người dân không mua được xăng.
