Fed tăng lãi suất, chênh lệch USD-VND thu hẹp: Lãi suất Việt Nam sẽ ra sao?

Ngày 16/9, Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) tăng lãi suất thêm 25 điểm cơ bản, lênngân hàng trung ương lớn cũng có động thái điều chỉnh chính sách theo hướng thận trọng hơn.

Động thái của Fed lập tức đặt ra câu hỏi về tác động đối với các nền kinh tế mới nổi, trong đó có Việt Nam - nền kinh tế có độ mở cao, phụ thuộc lớn vào xuất khẩu và dòng vốn đầu tư nước ngoài.

Không nhất thiết Fed tăng, Việt Nam phải tăng lãi suất

Thực tế, mỗi chu kỳ thắt chặt tiền tệ của Fed đều đặt các ngân hàng trung ương tại thị trường mới nổi trước bài toán cân bằng giữa tỷ giá, lãi suất và tăng trưởng.

Năm 2022, khi Fed tăng lãi suất 7 lần, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) cũng tăng tổng cộng 200 điểm cơ bản đối với nhiều loại lãi suất. Tuy nhiên, bối cảnh hiện nay có những khác biệt đáng kể.

Tính đến hết tháng 8, trung bình lãi suất huy động kỳ hạn 12 tháng của các ngân hàng thương mại ở mức khoảng 8,4%, tăng tới 259 điểm cơ bản so với đầu năm. Mặt bằng huy động tăng cũng tạo sức ép lên chi phí vốn và lãi suất cho vay.

Trong khi đó, tỷ giá USD/VND liên ngân hàng cuối tháng 8 giảm 0,8% so với cuối tháng 7, ghi nhận tháng giảm thứ 4 liên tiếp.

Như vậy, bài toán hiện nay không đơn thuần là có tăng hay giảm lãi suất. Điều quan trọng hơn là NHNN phải cân đối giữa chênh lệch lãi suất USD-VND, tỷ giá, thanh khoản và nhu cầu vốn của nền kinh tế.

Theo phân tích của ACBS, bối cảnh hiện tại tạo ra một “ràng buộc chính sách mang tính bất đối xứng”. Một mặt, tăng trưởng trong nước chưa tạo ra yêu cầu rõ ràng về việc phải tăng lãi suất. Mặt khác, áp lực từ chênh lệch lãi suất USD-VND và tỷ giá khiến dư địa để nới lỏng tiền tệ mạnh cũng bị hạn chế.

ACBS cho rằng trong trường hợp đồng USD tiếp tục mạnh lên, NHNN nhiều khả năng sẽ ưu tiên các biện pháp điều tiết thanh khoản và hỗ trợ truyền dẫn tín dụng có mục tiêu, thay vì thực hiện một chu kỳ tăng hoặc giảm lãi suất mạnh.

NHNN còn nhiều công cụ ngoài lãi suất

Cùng quan điểm, ông Suan Teck Kin, Giám đốc Khối Nghiên cứu thị trường và Kinh tế toàn cầu, Ngân hàng UOB Singapore, cho rằng đợt tăng lãi suất mới nhất của Fed có thể tạo áp lực giảm giá ở mức vừa phải lên đồng Việt Nam, chủ yếu do chênh lệch lãi suất giữa Mỹ và Việt Nam nới rộng.

Tuy nhiên, theo ông, NHNN vẫn phải cân bằng giữa mục tiêu ổn định tỷ giá và hỗ trợ tăng trưởng kinh tế.

UOB kỳ vọng NHNN sẽ giữ nguyên lãi suất điều hành trong thời gian tới, dù áp lực lạm phát có thể gia tăng trong bối cảnh giá dầu thế giới tăng cao. Mặt bằng lãi suất trên thị trường trong nước đang có dấu hiệu nhích lên và đây sẽ là yếu tố cần được theo dõi chặt chẽ.

Đáng chú ý, theo chuyên gia UOB, NHNN vẫn còn dư địa điều hành dù không gian chính sách đã thu hẹp sau động thái của Fed. Cơ quan điều hành còn nhiều công cụ để ứng phó với áp lực tỷ giá, thay vì chỉ sử dụng lãi suất.

Trong đó có dự trữ ngoại hối, cơ chế điều hành tỷ giá tham chiếu hằng ngày và các biện pháp điều tiết tăng trưởng tín dụng.

Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh lạm phát đang tiến gần mức mục tiêu 4,5%. Khả năng nới lỏng chính sách vì vậy bị hạn chế hơn, trong khi việc thắt chặt tín dụng quá mức cũng có thể ảnh hưởng đến đà tăng trưởng.

Lãi suất Việt Nam có thể đứng ở vùng cao?

Theo chuyên viên phân tích Vũ Diệu Hà, Chứng khoán KB Việt Nam (KBSV), mức độ tác động của việc Fed tiếp tục thắt chặt chính sách đến tỷ giá và lãi suất Việt Nam sẽ phụ thuộc đáng kể vào nguồn cung ngoại tệ, thanh khoản hệ thống và diễn biến lạm phát.

KBSV dự báo tỷ giá USD/VND đến cuối năm 2026 có thể đi ngang so với cuối năm 2025 nhờ nguồn cung USD tích cực từ kiều hối, dòng vốn FDI giải ngân và triển vọng nâng hạng thị trường vốn.

Chênh lệch lãi suất VND-USD được dự báo có xu hướng thu hẹp nhưng vẫn có khả năng duy trì trạng thái dương.

Đáng chú ý, lãi suất huy động có thể duy trì ở vùng hiện tại cho đến hết năm và chỉ giảm nhẹ nếu lạm phát được kiểm soát, đồng thời NHNN có các biện pháp hỗ trợ thanh khoản tích cực hơn.

Điều này cho thấy khả năng hình thành một kịch bản “Fed tăng - Việt Nam lập tức tăng lãi suất” không phải là tất yếu.

Ngược lại, sức ép lớn hơn có thể nằm ở việc NHNN phải lựa chọn công cụ nào để vừa hạn chế tác động từ chênh lệch lãi suất USD-VND, vừa không làm chi phí vốn trong nước tăng quá mạnh.

Về lý thuyết, bộ ba bất khả thi đặt ra giới hạn cho khả năng đồng thời duy trì dòng vốn tự do, tỷ giá cố định và chính sách tiền tệ độc lập. Với một nền kinh tế có độ mở cao như Việt Nam, bài toán này càng đáng chú ý khi mục tiêu tăng trưởng đang được đặt ở mức cao.

Lãi suất trong nước nếu tăng sẽ làm chi phí vốn của doanh nghiệp cao hơn, ảnh hưởng đến sản xuất và kinh doanh. Nhưng nếu chênh lệch lãi suất USD-VND thu hẹp quá mạnh, sức ép lên tỷ giá và dòng vốn cũng có thể gia tăng.

Bởi vậy, thay vì chỉ nhìn vào quyết định của Fed, thị trường sẽ phải theo dõi đồng thời ba biến số: tỷ giá, thanh khoản và lạm phát.

Tại phiên họp báo Chính phủ thường kỳ tháng 8 ngày 6/9, Phó Thống đốc NHNN Phạm Thanh Hà cho biết NHNN sẽ điều hành chính sách tiền tệ chủ động, linh hoạt, bám sát diễn biến trong và ngoài nước; tiếp tục điều hành tỷ giá linh hoạt, sẵn sàng can thiệp khi cần thiết để ổn định thị trường ngoại tệ. NHNN cũng chỉ đạo các tổ chức tín dụng tiết giảm chi phí, phấn đấu giảm mặt bằng lãi suất cho vay để hỗ trợ doanh nghiệp và người dân tiếp cận vốn.

Trong bối cảnh đó, câu hỏi lớn không còn đơn giản là “Việt Nam có tăng lãi suất theo Fed hay không?”, mà là NHNN sẽ sử dụng công cụ nào để giữ cân bằng giữa ổn định tỷ giá, kiểm soát lạm phát và duy trì dòng vốn cho tăng trưởng.