Xăng E10: Xe sử dụng từ 15-20 năm cần 'khám bệnh'
Trong những ngày đầu triển khai xăng E10 trên toàn quốc, một số phản ánh về hiện tượng xe khó nổ máy, hụt ga hay chết máy đã làm dấy lên những lo ngại. Theo các chuyên gia kỹ thuật, xăng E10 không phải tác nhân gây hỏng động cơ mà chỉ làm bộc lộ những tồn tại đã tích tụ từ lâu trong hệ thống nhiên liệu của phương tiện.
Ethanol chỉ làm lộ những lỗi tiềm ẩn
Tại Tọa đàm “Xăng E10 bán toàn quốc: Hiểu đúng, dùng đúng, triển khai hiệu quả” do Báo Tiền Phong tổ chức ngày 5/6, vấn đề tương thích của xăng E10 với phương tiện giao thông và những phản ánh liên quan đến sự cố xe sau khi đổ nhiên liệu mới tiếp tục thu hút sự quan tâm của các chuyên gia, doanh nghiệp và người tiêu dùng.
Ông Đào Duy Anh - Phó Cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công, Bộ Công Thương - cho biết, những băn khoăn về khả năng tương thích của E10 với động cơ đã được cơ quan quản lý tính đến từ nhiều năm trước.
Từ năm 2015, Bộ Công Thương đã tham khảo ý kiến các hiệp hội sản xuất ô tô, xe máy trong và ngoài nước trước khi xây dựng lộ trình phát triển nhiên liệu sinh học. Kinh nghiệm quốc tế cũng như dữ liệu từ Cục Đăng kiểm Việt Nam cho thấy phần lớn phương tiện sản xuất sau năm 2000 đều tương thích với xăng E10, trong khi nhóm xe đời cũ không phù hợp chỉ chiếm tỷ lệ nhỏ.
Theo lãnh đạo Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công, sau 5 ngày triển khai trên phạm vi toàn quốc, E10 đã nhanh chóng trở thành loại nhiên liệu chủ đạo trên thị trường. Theo đại diện Bộ Công Thương, lượng tiêu thụ E10 đến ngày 5/6 đạt hơn 141 triệu lít, chiếm khoảng 93% tổng lượng xăng bán ra trên cả nước.
Đến nay, cơ quan quản lý chưa ghi nhận phản ánh tiêu cực đáng kể từ người tiêu dùng liên quan đến chất lượng nhiên liệu. Tuy nhiên, cùng với quá trình triển khai, trên mạng xã hội xuất hiện một số thông tin về việc phương tiện gặp sự cố sau khi sử dụng E10. Trước những phản ánh này, ông Đào Duy Anh cho rằng cần xác minh đầy đủ nguyên nhân trước khi đưa ra bất kỳ kết luận nào.
“Đừng coi E10 là con bệnh mà hãy coi E10 là một phương tiện khám bệnh. E10 chỉ làm lộ ra những vấn đề đã tồn tại từ trước trong hệ thống nhiên liệu của xe”, ông Đào Duy Anh nói.
Lý giải rõ hơn về nhận định trên, PGS.TS Đàm Hoàng Phúc - Giám đốc Chương trình đào tạo kỹ thuật ô tô, Đại học Bách khoa Hà Nội - cho rằng nhiều người đang hiểu chưa đầy đủ về bản chất của ethanol trong nhiên liệu E10.
Theo ông Phúc, điều đáng chú ý nhất của E10 không nằm ở công suất động cơ hay mức tiêu hao nhiên liệu mà ở đặc tính tẩy rửa rất mạnh của ethanol.
Sau nhiều năm sử dụng, bình xăng, đường ống dẫn nhiên liệu, kim phun và bộ lọc của phương tiện thường tích tụ cặn bẩn. Khi chuyển sang sử dụng E10, ethanol sẽ hòa tan các lớp cặn này và cuốn theo dòng nhiên liệu. Trong một số trường hợp, lượng cặn bong ra quá nhiều có thể gây tắc lọc xăng, kim phun hoặc đường ống dẫn nhiên liệu, từ đó dẫn tới hiện tượng khó nổ máy, hụt ga hoặc chết máy.
“Bản chất ethanol không gây lỗi. Nó giống như một liều thuốc thử đối với hệ thống nhiên liệu, khiến những lỗi tiềm ẩn vốn có thể vài năm nữa mới xuất hiện thì nay bộc lộ sớm hơn”, ông Phúc phân tích.
Theo vị chuyên gia, hàm lượng ethanol trong E10 cao hơn E5 nên khả năng tẩy cặn cũng mạnh hơn, đặc biệt đối với những phương tiện đã sử dụng từ 5-10 năm trở lên nhưng chưa được vệ sinh hệ thống nhiên liệu định kỳ.
Vì vậy, ông Phúc khuyến nghị chủ xe nên chủ động kiểm tra lọc xăng và hệ thống nhiên liệu trong giai đoạn đầu sử dụng E10. Nếu phát hiện lọc xăng bám nhiều cặn hoặc chuyển màu đen, cần vệ sinh hoặc thay thế kịp thời để tránh ảnh hưởng đến quá trình vận hành.
Theo ông Phúc, nhóm phương tiện cần lưu ý nhất là các xe có tuổi đời từ 15-20 năm trở lên. Đây là những phương tiện được thiết kế trong bối cảnh nhiên liệu sinh học chưa phổ biến, một số chi tiết trong hệ thống nhiên liệu có thể chưa được tối ưu cho nhiên liệu chứa hàm lượng ethanol cao hơn.
“Những xe này nên được đưa tới các cơ sở dịch vụ để kiểm tra, bảo dưỡng và thay thế các chi tiết không còn phù hợp trước khi sử dụng E10 trong thời gian dài”, ông Phúc khuyến cáo.
Lo ngại về mức tiêu hao nhiên liệu có phần bị thổi phồng
Bên cạnh vấn đề tương thích động cơ, mức tiêu hao nhiên liệu cũng là một trong những băn khoăn được người tiêu dùng nhắc đến nhiều nhất kể từ khi E10 được triển khai trên toàn quốc.
Theo PGS, TS. Đàm Hoàng Phúc, dù ethanol có nhiệt trị thấp hơn xăng khoáng, nhưng tỷ lệ phối trộn trong E10 chỉ ở mức 10%. Vì vậy, mức tiêu hao nhiên liệu thực tế của các phương tiện đời mới sử dụng nhiên liệu đạt chuẩn thường chỉ dao động trong khoảng cộng trừ 5%.
“Đây không phải là mức chênh lệch quá lớn như nhiều người đang lo ngại”, ông Phúc nhận định.
Ông Phúc cũng cho rằng hiện vẫn cần thêm các nghiên cứu thực tế để đưa ra những khuyến cáo định lượng cụ thể liên quan đến việc bảo quản và lưu trữ E10 trong điều kiện khí hậu Việt Nam.
“Người dân cần được cung cấp những thông tin rõ ràng như thời gian nhiên liệu bắt đầu hút ẩm trong các điều kiện môi trường khác nhau để có thể chủ động hơn trong quá trình sử dụng phương tiện”, ông Phúc nói.
