6 tuyến đường sắt khổ 1.435mm vừa được đề xuất, mở thêm cơ hội cho thép ray Hòa Phát, toa xe THACO và công nghệ VinSpeed
Cục Đường sắt Việt Nam vừa trình Bộ Xây dựng hồ sơ Quy hoạch các tuyến, ga đường sắt khu vực đầu mối Hà Nội, trong đó đề xuất xây dựng 6 tuyến đường sắt quốc gia mới. Các tuyến đều được định hướng đường đôi, khổ 1.435mm.
Theo hồ sơ, 6 tuyến gồm vành đai phía Đông Ngọc Hồi - Thường Tín - Kim Sơn dài khoảng 31km; vành đai phía Tây Thạch Lỗi - Tây Hà Nội - Ngọc Hồi dài khoảng 56km; đoạn đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam qua Hà Nội khoảng 64km; đoạn Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng khoảng 70km; đoạn Hà Nội - Quảng Ninh khoảng 48km và Hà Nội - Đồng Đăng mới khoảng 29km.
Khổ 1.435mm cũng đang được lựa chọn cho nhiều tuyến đường sắt lớn khác. Tuyến tốc độ cao Bắc - Nam dài khoảng 1.541km, Hà Nội - Quảng Ninh khoảng 124km và Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng khoảng 391km đều sử dụng khổ này.
Trong khi đó, mạng đường sắt hiện hữu như Bắc - Nam và Hà Nội - Hải Phòng vẫn chủ yếu là khổ 1.000mm. Hai hệ khổ đường sẽ tiếp tục tồn tại song song trong thời gian dài. Một số tuyến còn được thiết kế đường lồng 1.000mm và 1.435mm để kết nối mạng cũ với mạng mới.
Việc mở rộng mạng đường sắt khổ tiêu chuẩn cũng kéo theo nhu cầu lớn về vật liệu, thiết bị, phương tiện và hạ tầng. Một số tập đoàn lớn trong nước đã bắt đầu tham gia vào các mắt xích này.
Vingroup đang tham gia ở khâu đầu tư và phát triển hạ tầng: Thông qua Vinhomes và VinSpeed, Tập đoàn Vingroup vừa khởi công 5 tuyến đường sắt đô thị tại Hà Nội; làm chủ đầu tư tuyến đường sắt tốc độ cao Hà Nội - Quảng Ninh dài 120,2km, tổng vốn hơn 147.000 tỷ đồng, VinSpeed cũng đang triển khai tuyến Bến Thành - Cần Giờ.
Đáng chú ý, VinSpeed cũng hợp tác với Siemens Mobility về đoàn tàu, hệ thống tín hiệu, thông tin và cấp điện, đồng thời hướng tới chuyển giao công nghệ và tăng tỷ lệ nội địa hóa.
THACO đi vào khâu chế tạo đầu máy, toa xe và thiết bị: Tập đoàn Trường Hải (THACO) triển khai Tổ hợp Công nghiệp đường sắt và Cơ khí đa dụng quy mô 320ha tại TP. HCM. THACO đã hợp tác với Hyundai Rotem để nội địa hóa sản xuất đầu máy, toa xe.
Theo hợp đồng ký tháng 4/2026, Hyundai Rotem cung cấp 6 toa hoàn thiện và 156 bộ linh kiện CKD để THACO sản xuất, hoàn thiện tại Việt Nam. Hai bên tiếp tục ký thỏa thuận chuyển giao công nghệ vào tháng 6.
THACO cũng định hướng sản xuất thiết bị phục vụ thi công đường sắt như máy khoan hầm TBM, thiết bị lao dầm, tà vẹt và dầm cầu cạn.
Ở khâu vật liệu, Hòa Phát (HPG) đang đầu tư vào thép ray và thép đặc biệt. Nhà máy Ray và Thép đặc biệt Hòa Phát Dung Quất có vốn đầu tư hơn 10.000 tỷ đồng, công suất thiết kế 700.000 tấn/năm, sử dụng công nghệ của SMS Group (Đức). Doanh nghiệp dự kiến sản xuất những sản phẩm thép ray đường sắt cao tốc đầu tiên trong năm 2027.
Đến giữa tháng 8/2026, dự án đã hoàn thành khoảng 60% tiến độ. Hòa Phát cũng dự kiến mở rộng dự án tại Dung Quất thêm gần 77ha, nâng công suất khoảng 2 triệu tấn và tăng vốn đầu tư dự kiến thêm khoảng 20.000 tỷ đồng.
Từ đường ray, thép, thiết bị thi công đến đầu máy, toa xe, những bước đi của Vingroup, THACO và Hòa Phát cho thấy các doanh nghiệp trong nước đang và có thêm nhiều cơ hội hơn để tham gia vào các khâu quan trọng của ngành đường sắt.
Khi hàng loạt dự án mới được triển khai, thị trường này sẽ không chỉ nằm ở việc xây dựng các tuyến đường mà còn mở rộng sang sản xuất và cung ứng thiết bị, vật liệu trong nước.
