Đầu tư công kéo nhu cầu đi lên, giá bán đồng loạt tăng: Điểm danh các doanh nghiệp thép hưởng lợi lớn

Sau nhiều năm chịu sức ép từ thị trường bất động sản trầm lắng, xuất khẩu suy giảm và giá nguyên liệu biến động mạnh, ngành thép Việt Nam đang ghi nhận những tín hiệu tích cực hơn trong năm 2026.

Sản lượng và tiêu thụ tăng trưởng hai chữ số, nhiều doanh nghiệp cũng liên tiếp điều chỉnh giá bán trong bối cảnh nhu cầu nội địa cải thiện.

Câu hỏi đặt ra là liệu chu kỳ phục hồi lần này có đủ mạnh để chuyển hóa thành lợi nhuận cho các doanh nghiệp thép, hay đà tăng giá chủ yếu vẫn chỉ để bù đắp chi phí đầu vào?

Doanh nghiệp đồng loạt tăng giá khi thị trường khởi sắc

Theo Hiệp hội Thép Việt Nam (VSA), trong 6 tháng đầu năm 2026, giá thép xây dựng đã trải qua 4-6 đợt điều chỉnh tăng, với tổng mức tăng từ 1.200-1.450 đồng/kg, tương đương khoảng 10-13% so với cùng kỳ năm trước.

Sau khi duy trì ổn định trong tháng 4 và tháng 5, giá thép giảm nhẹ khoảng 300 đồng/kg trong tháng 6 trước khi bước vào nhịp điều chỉnh mới.

Đến cuối tháng 7, hàng loạt doanh nghiệp như Hòa Phát, Kyoei Việt Nam, Thép Việt Ý (VIS), Vinausteel và Thép Miền Nam tiếp tục thông báo tăng giá bán thêm khoảng 100.000 đồng/tấn.

Diễn biến này diễn ra trong bối cảnh nhu cầu tiêu thụ đang có dấu hiệu phục hồi rõ nét. Báo cáo của VSA cho thấy lượng bán thép thành phẩm trong nửa đầu năm đạt gần 16,9 triệu tấn, tăng 14,2% so với cùng kỳ. Riêng thép xây dựng tiêu thụ tăng gần 19%, phản ánh sự cải thiện của hoạt động xây dựng và đầu tư trong nước.

Động lực quan trọng đến từ việc đầu tư công tiếp tục được thúc đẩy với hàng loạt dự án hạ tầng quy mô lớn như cao tốc Bắc - Nam, sân bay Long Thành, các tuyến vành đai và nhiều công trình giao thông trọng điểm khác được triển khai đồng loạt. Cùng với đó, thị trường bất động sản từng bước hồi phục cũng góp phần cải thiện nhu cầu thép xây dựng.

Hòa Phát hưởng lợi lớn nhất nhờ "ăn" cả hai thị trường

Nếu nhu cầu thép tiếp tục cải thiện trong nửa cuối năm, Hòa Phát (HPG) được đánh giá là doanh nghiệp hưởng lợi rõ nét nhất.

Khác với nhiều doanh nghiệp chỉ tập trung vào thép xây dựng, Hòa Phát hiện sở hữu chuỗi sản xuất khép kín từ quặng sắt đến thép thành phẩm, đồng thời là doanh nghiệp dẫn đầu ở cả hai mảng thép xây dựng và thép cuộn cán nóng (HRC).

Điều này giúp doanh nghiệp hưởng lợi trên nhiều mặt trận. Đầu tư công và xây dựng dân dụng tạo thêm đầu ra cho thép xây dựng, trong khi nhu cầu HRC tăng mạnh từ các ngành cơ khí, ô tô, điện gia dụng và sản xuất công nghiệp mở ra dư địa tăng trưởng mới.

Theo VSA, sản lượng HRC trong 6 tháng đầu năm tăng tới 42%, còn lượng tiêu thụ tăng 37% - cao nhất trong các nhóm sản phẩm thép. Đây cũng là phân khúc được kỳ vọng tiếp tục tăng trưởng khi công suất của Khu liên hợp Dung Quất 2 từng bước được đưa vào khai thác.

Với lợi thế quy mô, chuỗi sản xuất tích hợp và khả năng tự chủ phần lớn nguyên liệu đầu vào, Hòa Phát cũng có nhiều dư địa hơn trong việc chuyển áp lực chi phí sang giá bán, qua đó cải thiện biên lợi nhuận khi thị trường hồi phục.

Nhóm thép xây dựng hưởng lợi trực tiếp từ nhu cầu nội địa

Đối với các doanh nghiệp tập trung vào thép xây dựng như VNSteel (TVN), Thép Việt Ý (VIS), Kyoei hay Thép Miền Nam, câu chuyện tăng trưởng đến chủ yếu từ sự phục hồi của thị trường trong nước.

Việc nhiều doanh nghiệp gần như đồng loạt điều chỉnh giá bán trong thời gian ngắn cho thấy thị trường đã thuận lợi hơn để các nhà sản xuất từng bước chuyển phần tăng của chi phí nguyên liệu sang khách hàng.

Nếu tiến độ giải ngân đầu tư công tiếp tục được duy trì và thị trường xây dựng dân dụng cải thiện trong những tháng cuối năm, nhóm doanh nghiệp này được kỳ vọng sẽ ghi nhận mức tăng sản lượng tiêu thụ tích cực hơn so với giai đoạn 2023-2025.

Tuy nhiên, mức độ cải thiện lợi nhuận sẽ có sự phân hóa, phụ thuộc vào khả năng kiểm soát giá vốn và cơ cấu nguyên liệu của từng doanh nghiệp.

Không phải doanh nghiệp nào cũng hưởng lợi như nhau

Ở chiều ngược lại, nhóm doanh nghiệp sản xuất tôn mạ và thép dẹt như Hoa Sen (HSG) hay Nam Kim (NKG) vẫn phải đối mặt với nhiều thách thức hơn.

Theo VSA, sản xuất tôn mạ trong nửa đầu năm giảm 14,4%, trong khi thép cán nguội (CRC) giảm 6,2%. Hoạt động xuất khẩu cũng chưa thực sự khởi sắc khi tổng lượng thép thành phẩm xuất khẩu giảm 4,6% so với cùng kỳ.

Nguyên nhân đến từ việc nhiều thị trường tiếp tục gia tăng các biện pháp phòng vệ thương mại, đồng thời áp dụng những tiêu chuẩn ngày càng khắt khe về phát thải carbon đối với sản phẩm thép nhập khẩu. Điều này khiến nhóm doanh nghiệp phụ thuộc nhiều vào xuất khẩu chưa thể hưởng trọn lợi ích từ sự phục hồi của thị trường nội địa.

Dù vậy, việc nguồn cung HRC trong nước tăng mạnh cũng mang đến một tín hiệu tích cực khi giúp các doanh nghiệp tôn mạ chủ động hơn về nguyên liệu, giảm dần sự phụ thuộc vào nguồn nhập khẩu trong những năm tới.

Chu kỳ mới sẽ phân hóa mạnh về lợi nhuận

Dù triển vọng thị trường sáng hơn, các doanh nghiệp thép vẫn chưa hoàn toàn thoát khỏi áp lực chi phí.

Theo VSA, giá quặng sắt bình quân trong 6 tháng đầu năm tăng khoảng 4,1% so với cùng kỳ, trong khi giá than mỡ luyện cốc tăng gần 28%. Chi phí năng lượng và vận tải cũng vẫn ở mức cao.

Điều đó đồng nghĩa các đợt tăng giá bán gần đây trước hết giúp doanh nghiệp bảo vệ biên lợi nhuận thay vì tạo ra mức lãi đột biến ngay lập tức.

Tuy nhiên, khác với những chu kỳ trước vốn phụ thuộc nhiều vào thị trường bất động sản, đợt phục hồi năm 2026 đang được dẫn dắt bởi nền tảng rộng hơn, bao gồm đầu tư công, sản xuất công nghiệp và sự gia tăng nhu cầu thép trong nước.

Trong bối cảnh đó, lợi thế nhiều khả năng sẽ thuộc về các doanh nghiệp sở hữu chuỗi sản xuất tích hợp, có quy mô lớn và khả năng chủ động nguyên liệu. Trong khi đó, các doanh nghiệp phụ thuộc nhiều vào thép xây dựng truyền thống hoặc thị trường xuất khẩu sẽ cần thêm thời gian để chuyển hóa đà phục hồi của sản lượng thành tăng trưởng lợi nhuận.